33 um pess konar á Suðurlandi fyrri en kannske á síðustu árum á mjög fáum stöðum. Eptir miðja pessa öld fór fólk að fjölga í kaupstöð- um hjer, og víða settust purrabúðarmenn að í sjóar- sveitunum, svo par urðu hverfi.. |>að heíir brátt komið par í Ijós, að eigi er hægt að hafa uppfræðslu barnanna þar í eins góðu lagi og í sveitunurn. Atvinnuvegir sjó- armanna eru eigi eins reglubundnir og sveitamanna, er pví eigi eins gott næði til að kenna hörnunum; par er líka meiri sollur og samgangur barnanna, en til sveita. Eyrir pví hafa í sjóarsveitum og kaupstöðum komið upp nokkrir skóiar fyrir börn og unglinga, sumstaðar hafa peir staðið alllengi, eins og í Reykjavík og Akureyri, en flestir hinna hafa verið stofnaðir á hinum síðustn 10 árum, svo nú má telja, að 25 barnaskólar sjeu á landinu auk 3 kvennaskóla og 1 realskóla. Flestir eru alpýðuskólarnir stofnaðir að tilhlutun prestanna, og eiida hafa oinstöku peirra gefið stórfje til alpýðuskóla. pað virðist pví liggja opið fyrir og vera eðlilegast, að par sjeu stofnaðir skólar, sem svo er pjetlhj'lt, að peim verði við komið, en að heimilismenntunin og umgangs- skólar verði sem mest látin dnga í strjálhyggðum hjer- uðum. En eigi er par með allt fengið, pótt skólarnir sjeu fongnir, ef peir eru eins illa úr garði gerðir og peir, sem pegar eru stofnaðir, og pegar vanta allar grundvallarreglur fyrir stjórn peirra og fyrirkomulagi yfir höfuð; jeg leyfi mjer að segja, að sumir barnaskóla vorra eru hreint og bwnt til ills, eins og peir nú eru. Allt fyrirkomulag peirra er á ríngulreið, enginn kennslu- tími ákveðinn. Hiugað til hafa skólarnir haft svo lít- ið fje, að skólanefndirnar hafa verið neyddar til að taka hinn ódýrasta kennara, sem hoðizt hefur án tillits til dugnaðar hans. fað eru að eins fáeinar undantelcning- 3
Beinir tenglar