Tímarit um uppeldi og menntamál

						36

ekH spurt um, hvort hann hafi kennt börnum, eða van-

ið pau, heldur hvort hann vilji kenna fyrir svo og svo

lítið. petta er fjarstætt hinu rjetta, eu pó eðlilegar af-

leiðingar af fátæktinni og erfiðleikunum.

Nú er svo ástatt fyrir oss, að alpýðufræðsla vor er

orðin á eptir annara landa, par hefur henni svo fjarska

fleygt fram á pessum síðasta mannsaldri; um sama tíma

hefur prestsembættum á landi hjer verið mjög fækkað,

svo víða eiga prestar óhægra með að líta eptir og leið-

beina barnafræðslu í söfnuðunum; vjer purfum að fá

eitthvað í staðinn fyrir pá presta, sem teknir eru burtu,

vjer purfum að fá einhver meðul í hendur, er megi

bæta með alpýðumenntunina, pví mjög er peirri pjóð

illa farið, sem stendur á baki annara í menningu og

pekkingu; hún hlýtur að veslast upp og deyja. Vjer

purfum að fá upp góða alpýðuskóla, með góðum kenn-

urum, par sem pjettbyggt er, en umgangsskóla í sveit-

um. Nú myndi margur segja, að eigi batnaði stórum

hagur alpýðu, pótt hún lærði meira, pví að flestir, sem

læra, pykjast ofgóðir til að vinna og hver á pá að vinna,

ef allir lærðu ? Jeg myndi líka spyrja svona, ef al-

pýðuskólarnir kæmu peirri stefnu inn hjá almenningi,

pá væri peir ekki menntandi, heldur spillandi. En pað

er einmitt alpýðumenntunin, sem á að rýma burtu öll-

um óhollum hugsunarhætti; pað er einmitt alpýðuskól-

inn, sem á að vaka yfir og la<za pað í aldarhættinum,

sem miður fer, og pað er kannske enn pá stærra ætl-

unarverk hans, en nokkurn títna kennsla hinnasjerstöku

námsgreina, pó pað í raun og veru sje óaðskiljanlegt.

pað er kannske hvergi jafnmenntuð alpýða sera í Ame-

ríku, og pað er heldur livergi, sem vitma er höfð jafn-

mikið í heiðri. pað, að fyrirlíta vinnuna, og jafnvelað

skammast sín fyrir hana, er hin skaðlegasta og aum-

ingjalegasta hugsun,  scin á rót sina að rekja frá aðals-