56 vitnisburður nokkuð óáreiðanlegur, ef peir aldrei hafa sjálfir verið látnir standa fyrir skóla á æfingatímanum. J>að parf ekki. annað en benda á eitt dæmi: skóla- agann og reglu og skipun og stjórn skóla yfir höfuð. TJm petta getur enginn vitnisburður borið. Undir öll- um kringumstæðum er eigi hægt að dæma um eigin- legleika og kosti eins kennara- eða kennslukonuefnis sem kennara og uppalanda, nema að honum eða henni hafi um einhvern tíma verið falið á hendur fullkomið skólahald. Niðurskipun kennaraskóla Einnlands hefir nú um mörg ár, eða síðan 1863, reynzt vel. Eyrst var stofn- aður samansettur kennaraskóli, síðan 2 aðskildir og loks aptur einn samsettur, og nú bendir allt á, að hinir að- skildu verði að sameinast í eina stofnun, eða að peir verði að leggjast niður að öðrum kosti. Engan óraði fyrir slíkum árangri fyrir 20 30 árum síðan, pegar stofnandi hinna samsettu kennaraskóla meðal annara ásakana, sem hann varð fyrir, var kallaður hinn ífrávita uppeidisfræðingur«. J>egar hinir aðskildu kennaraskólar voru stofnaðir pvert ofan í fyrirætlun Cygnæusar, var pví mjög haldið fram, að peir yrði ódýrri en hinir; en petta hefur reynzt allt á annan veg. Skólaárið 1885 var nemendafjöldi og kostnaður við- hvern kennaraskóla pannig: Við Jyvaskyl samsetta kennnaraskóla 237 nemendur^ kostnaður um árið 129,380 kr. Sordavala samsetta kennaraskóla 183 nemendurT kostnaður um árið 118,590 kr. Ekenæs aðskilda kennaraskóla 83 nemendur, kostn- aður um árið 57,170 kr.