89 þýðunnar, þá hljóti löggjöí3n einnig að skipa fyrir um menntamál hennar að einhverju leyti. J>að verður þá ekki einungis rjettur ríkisins, heldur slcylda þess, að- hafa hönd í hagga með menntunarmálum alþýðuj. > En með því er engan veginn útilokað, að alþýðan sjálfhafi. frjálsar hendur eins og þörf er á. Eins og það er eðli- legt, að þeir sem næst standa börnunum, kosti fje þeim til menningar, eins er það eðlilegt, að ríkið (htndssjóður), veiti liðsinni þar sem þess er þörf. Með fjárframlögum úr landssjóði er einnig þeim gefin hvöt til að leggja að sjer, sem að rjettu lagi ættu að annast uppeldi barn- anna. En það er einnig sjálfsagður rjettur hins opin- hera, að heimta það, að fjenu sje varið samkvæmt til- ganginum, og skylda þess að hafa eptirlit með því, að' svo sje gjört. Hið opinhera verður einnig að sjá um, að mönnum sje mögulegt að fullnægja þeim kröfum, sem ríkið gjörir til þeirra. J>að er því ekki nóg, að skipa fyrir um það með lögum, hvaða þekking er heimtuð af borgurum ríkisins, nema sjeð sje um leið fyrir því, að- þessarar lögskipuðu þekkingar verði aflað. Að hve miklu leyti á þá hið opinbera að taka þátt í menntamálum alþýðunnar? 1. J>að á að leggja til fje, þar sem alþýðan getur ekki af sjálfsdáðum menntað og uppalið börn sín svo að vel sje. 2. |>að á að kosta menntunarstofnanir, þar er kennend- ur alþýðunnar geti fengið þá menntun, sem þeim er nauðsynleg til þess þeir geti verið góðir leiðtogar æskulýðsins. 3. J>að á að setja lög um aðalatriði keunslumálefna al- þýðu, en gefa alþýðunni sjálfri þó með þeim lögum. svo mikið vald í hendur um uppeldis- og kennslu- malefnin, sem hún kann með að f'ara.
Beinir tenglar