29 uðu nú skólar svo mjög á fyrri hluta 18. aldar, að einir tveir skólar höfðu verið á Fjóni 1706, en 30 árum síð- ar voru þoir orðnir 70; mun skólum hafa fjölgað að sömu tiltölu í öðrum landshlutum, ogtilskipun 14. sept. 1708 hýöur bændum að leggja sinn skerf til að launa kennurum. Friðrik konungur IV. ljet sjer mjög annt um al- þýðumenntun; hann kom á fót 240 skólum á konungs- góssunum á árunum 1720—30; hann reyndi til að fá jarðeigendur til að fylgja dæmi sínu með skólabygging- ar, en bændur til að launa kennurum, en pví fjekk hann eigi framgengt. Merkileg er reglugjörð sú, sem geíin var út handa þessum nýju skólum 18. marz 1721, því að þur er að mörgu lagður grundvöllur fyiir þeirri stefnu, sem al- þýðuskólamál Dana hafa síðan tekið. 1 henni er kveð- ið á, að börn eigi að koma í skóla, er þau sjeu fullra 5 ára. Frá 5—8 ára eigi þau aö ganga reglulega í skóla á hverjum degi, en úr því þurfi þau ekki að koma í skóla nema hálfan daginn, ef foreldrarnir þurfi þeirra með heima. Foreldrarnir voru skyldaðir til að láta börn sín ganga í skóla, og lágu sektir við, ef þeir vanræktu það. Trúarbragðakennsla skyldi sitja í fyrirrúmi. Fræði Lúters skyldu lærð utan að og skýringar yfir þau, þó" eigi orðrjettar. Svo langt er síðan baráttan hófst þar gegn utan- að -lærdóminum. Auk pess skyldi kenna lestur, skrift og reikning þeim, sem pess óskuðu. Full- orðnum mönnum skyldi og veita tilsögn, ef presti þætti peir purfa pess fyrir fáfræði sakir. J>ar sjáum vjer hinn fyrsta visi til framhalds-skóla. Lestrar og trúarbragða kennslu skyldi veita ókeypis, en borga fyrir skriftar- kennslu og reikningskennslu. J>essir skólar voru að vísu ekki almennir, ekki nema á konungsgóssunum, en eigi að síður var pó stigið all-
Beinir tenglar