Tímarit um uppeldi og menntamál

						30

mikið framfarastig. Með stofnun peirra var Jað viður-

kennt, að ríkið ætti að sjá um fræð.slu almennings, enda

var og brátt farið að gefa henni enn meiri gaum af

pess hálfu.

Kristján VI. hafði og mikinn hug á alpýðufræðslu

og hjelt fram starfi föður síns. Árið 1732 voru þegar

stofnaðir 11 skólar á Sóreyjargóssum í líking við það,

sem gjört hafði verið á konungsgóssunum, og svo var

til ætlazt, að slíkir skólar væru stofnaðir um land allt.

Voru nefndir settar til að rannsaka málið og komust pær

að peirri niðurstððu, að ekki mundi veita af að stofna

548 nýja skóla. Litlar kröfur voru gjðrðar til kunnáttu

kennaranna, og einn nefndarmanna lagði á móti pví, að

stúdentar væru teknir fyrir kennara, pví að sjeu peir

siðspilltir, leiði peir börnin á glæpastigu, en sjeu peir

duglegir, noti presturinn pá til pess að prjedika fyrir

sig, en láti pá vanrækja skólann. Ólærðir skólahaldar-

ar láti sjer nægja með minni laun, og gefi fremur

gaum að umvöndunum prestsins. Auk pess sje hægra

að víkja peim frá starfi, en stúdentum, sem eigi muni

taka slíkt til pakka. Jeg hef fært petta til, af pví að

einmitt nú meira en hálft annað hunðrað árum síðar

klingir sama bjallan hjá sumum hjer, sem ekki er gefið

um pessa lærðu skólakennara, af pví að peir muni verða

heimtufrekir og ópjálir.

Skólanefndirnar unnu um hríð, og 23. janúar 1739

kom út tilskipun um sveitaskóla; voru svipuð ákvæði

hennar og pau, er jeg hefi áður nefnt.

Eins og hjer vill hrenna við, var örðugt að fá

tekjur handa skólum pessum, og skyldi peim smalað

saman á ýmsan hátt, par á meðal með pví að leggja

nefskatt á ógift fólk.

Aðalkosturinn við tilskipun pessa var sá, að hún

átti að gilda fyrir land allt.    En pegar til framkvæmda