32 honum að ná. Nýtir menn fengust ekki til kennara, pví að peim var svo illa launað, og af annari hálfu hafði alpýða hálfgjörðan ýmigust á pessum nýmælum. Eoreldrarnir sjálfir voru fókunnandi, langvinn kúgun hafði bælt niður framfaralön^un, og deyfð og áhugaleysi — allra helzt um bóknám — grúfði yfir pjóðinni. Lítt var annað kennt í skólunum en lestur og kristindómur. Helzta bókin í barnaskólanum var Ponti (hann var fyrst prentaður 1737), hann skyldi læra til fermingar, og hann mun einnig að mestu leyti hafa verið hafður fyrir lesbók. Vitnisburðir um alpýðuskólana í lok 18. aldar voru hinir bágustu. Kvartað var yfir, að engri fastri aðferð væri fylgt við kennsluna, nje lögð stund á samvinnu barna við náinið. Eptir 1740 var jarðeigendunum kennt um að peir hefðu spillt árangri reglugjörðarinnar 1739. En ná verða aptur í lok aldarinnar jarðeigendurnir til pess að hrinda skólamálunum áleiðis. þeir hneigðust fjölmargir að skoðunum filantrópanna1: en eins og kunnugt er, voru peir á sinn hátt öflugir frömuðir alpýðumenntunar. Nú Toru á ýmsum stöðum skólar bættir og kennaralaun aukin, en óvíða var námsgreinum fjölgað. pó gátu pessar umbótatilraunir á víð og dreif ekki orðið full- nægjandi. Ríkisstjórnin Yarð að koma til skjalanna og taka málið í sína hönd. Árið 1789 varð merkur atburður í skólasðgu Dana; 1) Helztir monn or possari stofnu í'ylgdn voru Jieir Basedow (1723—1790), Campe (1746—1818) og Salzmann (1744—1811) allir þýzkir. Steí'na þeirra var skynsomistrfiarstef'na og nytsemdar- stefna; kom það greinilega í ljós, er Campe sag8i, að meiri mað- ur hef'ði sá verið, er fa/in upp rokkinn, en höfundur Ilíonskviðu. En þrátt fyrir þetta má filantrópunum margar uppeiuisumbætur þakka. I
Beinir tenglar