51 uin, að pað hvorttveggja hafi næsta mikið menntun argildi. |>egar jeg lít yíir barnaskóla í Kaupmannahöfn og her þá saman við ástandið hjá oss, þá getur mjer ekki dulizt, að vjer stöndum langt á baki í flestum greinum, enda er.slíkt sízt að undra. ]?að er mun hægra að koma skólum og kennslu í gott lag í stórborgum, en í smábæjum og til sveita. Auk þess eru skólar Dana engir nýgjörfingar. þeir hafa þreytt margra ára stríð, verið mörg ár að komast það áleiðis, sem þeir eru komnir og hafa margra ára reynslu við að styðjast. SkóJamönnum Dana eru orðin meir og minna skýrýms þau kennsluatriði og uppeldisatriði, sem oss eru óljós eða vjer alls eigi farnir að hefja umræður um. J>að þurfti ekki annað en eiga tal við kennara til þess að komast að raun um þetta. Þeir færðu optast skýr rök fyrir því, hversvegna þeir höfðu þá kennsluaðferð, sem þeir höfðu en aðra ekki, og hversvegna þeir færu með börnin eins og þeir færu. Hitt er annað mál, hvort þeir hafi jafnan hitt hið eina rjetta. En hver er svo árangurinn af öllu þessu kennslu- starfi? Eru menn betri, farsælli og auðugri eptir en áður? Reyndar treysti jeg mjer alls eigi til að svara þeirri spurningu, jeg hef sjeð svo lítið af árangri mennt- unarinnar hjá öðrum þjóðum með eigin augum. En eitt má þó segja: auður menntaþjóðanna vex, þrátt fyrir menntunarkostnaðinn, eða líklega öllu heldur af því að hann er lagður fram. |>að mun torvelt að sanna að hann bafi eigi hingað til borið drjúgar rentur. Hitt er annað mál, hvort skólunum hefur tekizt að gjöra menn hetri eða farsælli, þar koma fleiri atriði til íhugunar en svo, að jeg reyni að leggja út í að svara þeirri spurn- ing hjer; að eins segi jeg það, að nú á seinustu árum er ný hreyfing, ný stefna og nýtt líf að koma í mennta- 4*