52 tilraunirnar og ávextir pess eigi nema að litlu leyti komnir í ljós. Að pví er oss íslendinga snertir muu sú raun á verða, að vjer munum neyðast til að dansa með, og pað af meira kappi en vjer höfnm gjört. Vjer höfum di egizt aptur úr, og pað mun varla lengi klingja sú bjalla, ef pessu heldur fram, að á íslandi búi ein hin menntaðasta alpýða, og höfum vjer pó mörg skil- yrði fyrir pví að svo geti verið. Jeg hygg að hvernig sem menntamál vort er skoðað, sje pað að eins ræki- lega gjört, pá muni niðurstaðan verða að nauðsyn krefji að alpýðu sje veitt meiri menntun. Vjer höfum fleiri vegi illa rudda hjá oss en hestvegina, / vjer höfum líka andlega pjóðvegi. Um pá vegi er að vísu eigi flutt ull, smjör og tólg, en par fiytzt annar varningur, sem mörg- um hefur pótt góður vera: mannvit og manndáð. And- legar og verklegar framfarir purfa að haldast í hendur. Svo mun bezt sjeð fyrir pjóðframförum vorum. pá á jeg eptir að minnast á kennaraskólana, og í raun og veru voru pað peir skólarnir, sem jeg reyndi bezt að kynna mjer. f>ó kom jeg ekki á nema einn slíkan skóla í Danmörku, og annan í Svípjóð sem snögg- vast. En á pennan eina skóla kom jeg nokkuð opt. Mjer pótti betra, pegar ekki var um lengri tíma að gjöra, að reyna að kynnast nokkurnveginn einum kenn- araskóla og kennslu á honum, heldur en að ganga á milli fleiri peirra til að gjöra samanburð á peim. Að gjöra slíkt hefði pá fyrst verulega pýðing, ef svo langt væri komið, að bjer ætti að fara að stofna fyrirmynd- arkennaraskóla sniðinn eptir pví, sem reynslan hefði kennt mðnnum að bezt væri, en pá er pað ætlun mín; að Danmörk væri eigi pað iand, sem slíkra upplýsinga ætti helzt að leita, heldur Svípjóð eða Einnland, eða pá |>ýzkaland. Eins og jeg nefndi áður, var pað eitt af fyrstu