60 heimurinn (orbis pictus). Sú bók hefur margsinnis. verið prentuð og henni snúið á mörg mál. Hún er nokkurs konar myndaskýringároa/cfy/níwwm; í henni eru myndir af margvíslegum hlutum og athöfnum,. og jafnhliða myndunum eru ritaðar skýringar á, þeim. Það var eins og mæðan legði Comenius í ein- elti. Þegar hann hafði verið eitt ár í Siebenburgen,. dó Sigmundur, og öfundarmenn hans fengu þvi til vegar komið, að aldrei komust á neraa 3 neðstu bekkirnir í skólanum; þó hjelt hann þar áfram störf- um i 4 ár; en 1654 varð hann að hverfa aptur til Lissa; þar þurfti hann að hlutast til um kirkjurnáL I Lísssa átti hann skamma stund næði að fagna. I ófriði milli Svía og Pólverja var bærinn tekinn her- skildi og brenndur til ösku. Comeníus fjekk með nauðung bjargað h'finu, en Ijet i annað sinn eignir sinar, bækur og flest handrit; hafði hann unnið að> sumum þeirra yfir 40 ár. Það sem hann hafðisafn- að til alfræðinnar brann þar upp. Varð hann nú að flýja þessa nýju ættjörð sína með trúbræðrum sín- um; þeir tvistruðust víðs vegar, en hann hraktist fyrst um Þýzkaland og kom loks til Hamborgar. Þar hitti hann Lárentius de Geer, son Lúðvíks, er þá var andaður; hann bauð Comeníusi að koma til Amster- dam; það boð þá hann; flutti hann þangað 64 ára gamall og lifði þar í næði það sem eptir var æfinn- ar. I Amsterdam átti hann marga vini, ogþarvortt rit hans prentuð. Hann hjelt enn áfram ritstörfum, og er mælt, að hann hafi skrifað 27 rit, eptir að* hann kom til Amsterdam, en í allt ritaði hann yfir 100 rit. Jafnframt ritstörfunum hjelt hann áfram sömu