Uppeldi og menntun

						b. vera vi?mi? fyrir inntöku nemenda á mismunandi námsbrautir framhaldsskóla

c. athuga eftir flví sem kostur er, hvort námsmarkmi?um a?alnámskrár í vi?komandi

námsgrein hafi veri? ná?

d. veita upplýsingar um hvernig skólar standa í fleim námsgreinum sem prófa? er úr,

mi?a? vi? a?ra skóla landsins (Regluger? nr. 414/2000 um fyrirkomulag og framkvæmd

samræmdra lokaprófa í 10. bekk í grunnskólum).

Í stuttu máli lýsa flessar opinberu skilgreiningar tvennu: Annars vegar hlutverki prófanna

í námsmati skólanna og hins vegar hlutverki prófanna í flví sem kalla mætti stjórnsýslu-

ábyrg? skóla (bureaucratic accountability). Stjórnsýsluábyrg?in felst einkum í lokamati á

námi sem nota? er til a? kalla starfendur í skólum opinberlega til ábyrg?ar á (mælan-

legum) árangri skólastarfs (Gandal og Vranek, 2001). 

Þótt áhrif samræmdra prófa á ýmsa flætti skólastarfs séu umtölu? hér á landi eru flau

lítt rannsöku?. Í ö?rum löndum, ekki síst Bretlandi og Bandaríkjunum flar sem hli?stæ?

próf gegna veigamiklu hlutverki, er hins vegar a? finna fjölda rannsókna og virka umræ?u

sem bygg? er á ni?urstö?um fleirra. Hér á eftir ver?ur tæpt á flremur áberandi flemum í

flessari umræ?u: Námsmati og námsáhuga nemenda, skólaflróun og jöfnu?i til náms og

loks námskrá.

Námsmat og námsáhugi nemenda

Námsmat gegnir í meginatri?um flrenns konar hlutverki (Guskey, 2003; Shepard, 2000).

Í fyrsta lagi sem lei?sögn vi? nemendur me? fla? a? markmi?i a? au?velda námsferli? og

stu?la a? bættum árangri. Í flessu felst me?al annars a? efla sjálfsmat, sjálfsflekkingu og

námsvitund (metacognition) nemenda. Í ö?ru lagi ætti námsmat a? vera lei?sögn fyrir

kennara og li?ur í sjálfsmati fleirra og faglegri ábyrg? flar sem fleir spyrja gagnrýninna

spurninga um árangur kennslu me? umbætur a? lei?arljósi. Í flri?ja lagi er tilgangur

námsmats a? gefa nemendum, a?standendum fleirra, skólasamfélaginu, yfirvöldum og

samfélaginu utan skólanna upplýsingar um árangur af námi.

Samræmd próf má einnig sko?a í ljósi fleirrar áherslu sem Shepard (2000) leggur á a?

líta ver?i á flrjá meginflætti skólastarfs; námskrá, kennsluhætti og námsmat sem eina

samofna heild og a? grundvallarhugmyndir okkar um alla flessa flætti ver?i a? vera flær

sömu. Sýn Shepard á skólastarf í framtí?inni er bygg? á flremur meginsto?um: Í fyrsta

lagi námskenningum hugsmí?ahyggju, í ö?ru lagi á nýrri sýn á einstaklingsmi?a?a 

námskrá sem hefur fla? a? kjarnahugmynd a? allir nemendur geti lært svo framarlega

sem fleim séu búin rétt skilyr?i og vi?eigandi vi?fangsefni. Í flri?ja lagi leggur Shepard

áherslu á kennslu- og lei?sagnarmi?a? námsmat (classroom assessment) samofi? náms-

ferlinu.

Shepard segir enn fremur a? ekki sé hægt a? taka neinn af flessum fláttum út fyrir

sviga og skipuleggja hann án fless a? hafa hli?sjón af hinum. Hún færir fyrir flví sann-

færandi rök a? námsmat hafi fla? sem kalla má afturvirkni ? hafi sterk áhrif á kennslu og

nám. Þess vegna má búast vi? a? sta?na? námsmat geti sta?i? framsæknum hug-

myndum um námskrá og kennsluhætti fyrir flrifum. Og jafnlíklegt er a? í kennslu sem

einkennist af einstefnumi?lun frá kennara til bekkjar sýnist flý?ingarlíti? a? taka upp

kennslumi?a? frammistö?umat flar sem lög? er áhersla á sveigjanlegt, óformlegt og a?

einhverju leyti huglægt námsmat sem er flétta? saman vi? námsferli?. 

R Ú N A R  S I G Þ Ó R S S O N

95

uppeldi_14arg_2hefti_9 copy  12/13/05  9:49 AM  Page 95