tí?ku? hér á landi ? barn li?ins tíma; ein af lausnum gærdagsins á vi?fangsefni morgun- dagsins?. Ég tek undir me? Rúnari um klaufalega framkvæmd hér á landi sem bygg? er á framandi hugmyndum eins og a? framan er lýst, en fló vil ég ekki fordæma hugmyndina um samræmd próf og sta?hæfi a? flau geti fari? saman vi? skóla án a?greiningar ef vel er á spilunum haldi?. En til fless flarf a? breyta vinnubrög?um frá flví sem nú er. Hlutverk skólastarfs, eins og alls uppeldis, er a? ?koma nemendum til nokkurs flroska? og flar flarf flví a? vi?hafa jafnt a?hald sem hvatningu. Allir flurfa a? hafa einhverja hugmynd um stö?u sína í augum annarra jafnframt eigin mati og fá brýningu til frekari átaka. Svo dæmi sé teki? lýsir fla? vir?ingu vi? nemendur me? flroskahömlun a? gera til fleirra kröfur og ætlast til fless a? fleir leggi sig fram í námi. Nemendur vilja yfirleitt vita hvernig fleir standa sig í námi og félagslegum samskiptum í samanbur?i vi? a?ra en einnig hvort fleir standa sig vel og e.t.v. betur í dag en í gær. Rökræ?an um námsmat stendur flví ekki, e?a ætti ekki a? standa, um anna?hvort fla? sem á vantar e?a fla? sem vel er gert heldur um hvorutveggja, um áherslur og jafnvægi fleirra á milli svo og um flær a?fer?ir sem beitt er til a? tryggja áherslurnar. Lausnin er flví ekki a? láta eins og saman- bur?ur eigi sér ekki sta? heldur a? setja hann í rétt samhengi. Óánægja skólafólks me? samræmd próf, eins og ég túlka hana, snýst um opinbera notkun á ni?urstö?um námsmats hópa, skóla, sveitarfélaga og fljó?a. Ef ni?urstö?ur mats eru alfari? einkamál nemenda, foreldra fleirra og kennara erum vi? á velflekktum vettvangi einkamála og ni?urstö?ur fleirra flví ekki til opinberrar umræ?u. En me? flví a? víkka út tilgang prófanna, eins og fram kemur í Regluger? um samræmd próf í 10. bekk (2000), flannig a? flau sýni einnig yfirvöldum menntamála hvort námsmarkmi?um A?alnámskrár hafi veri? ná? og hvernig skólar standa sig í samanbur?i vi? a?ra skóla landsins, eru ni?urstö?ur fleirra ger?ar opinberar. Fyrri vi?bótin vi? tilgang prófanna, a? kanna árangur skólastarfsins, er e?lileg og gefur sér ekki fyrirfram hva? rá?i árangrinum. Þa? er vissulega full ástæ?a til a? kanna áhrif af svo vi?amikilli og kostna?arsamri tilraun me? manninn sem skólastarf er og mætti saka stjórnvöld um vanrækslu ef flau létu fla? undir höfu? leggjast. Sí?ari vi?bótin, könnun á flví hvernig skólar standa sig, gefur sér hins vegar fyrirfram a? skólinn beri meginábyrg? á námsárangri nemenda. Kennarar og skólastjórnendur breg?ast ókvæ?a vi? flessum gefnu forsendum, sem skiljanlegt er, flví a? ekki eru allir orsakaflættir í fleirra höndum. En flegar fari? er a? birta ni?urstö?ur einstakra skóla bygg?ar á slíku mati tekur fyrst steininn úr. Þá finnst fleim a? veri? sé a? hengja bakara fyrir smi?, e?a a.m.k. bara einn af mörgum sem unnu a? bakstrinum, og fla? opinberlega. Því má halda fram me? nokkrum rétti a? samræmd próf, eins og flau eru framkvæmd hér, fljóni fyrst og fremst hagsmunum yfirvalda menntamála sem flar me? fái upplýsingar um stö?u hópa, skóla og allra nemenda sem taka prófin til a? bera saman innbyr?is e?a vi? a?rar fljó?ir. Þau fljóni ekki flví hlutverki a? hvetja nemendur til náms e?a skóla til gó?rar kennslu. Til a? halda kostum samræmdra prófa en for?ast ókostina mætti breg?ast vi? me? ýmsum hætti. Prófin mætti hanna flannig a? flau leitu?ust vi? a? meta jafnframt færni nemenda í óræ?ari fláttum eins og hópsamstarfi, sjálfstæ?um vinnubrög?um, mati á G R E T A R L . M A R I N Ó S S O N 131 uppeldi_14arg_2hefti_9 copy 12/13/05 9:50 AM Page 131
Beinir tenglar