1914—1934 AFMÆLISBLAÐ VERKAKVENNAF.IELAGSINS FRAMSÓKN Sigriður Ólafsdóttir ....... 8 — Karólína Siemsen .......... 7 — María Pjetursdóttir ........ 7 — Elinbórg Bjarnadóttir ...... 6 — Herdís Símonardóttir ...... 6 — Margrét Magnúsdóttir ...... 4 — Sigrún Tómasdóttir ........ 4 — Svafa Jónsdóttir .......... 4 — Þóra Pjetursdóttir ......... 4 — Tvær fjelagskonur hafa átt sæti i stjórn Alþýöusambandsins, þær Jónína Jónatansdóttir og Jóhanna Egilsdóttir. Framsókn hefir tekið mjög öfl- ugan verklegan þátt í undirbúningi Alþingiskosninga hjer í bæimm og auk þess lagt talsvert fje til þeirrar starfsemi úr sjóði sínum. Blöð flokksins í Reykjavík (Dags- brún og Alþýðublaðið) hefir fjelag- ið stutt með útbreiðslustarfsemi og f j árf ramlögum. Þegar unnið var að stofnun Al- þýðuprenlsmiðjunnar lagði Fram- sókn til ríflegan skerf í peningum og allmikla vinnu til fjársöfnunar. Þátttaka fjelagsins í starfsemi Alþýðuflokksins verður þó ekki mæld á peningakvarða. Hitt vegur meira, sem ekki verður sannað með tölum og tilvitnunum, alt það starf sem f jelagskonur Framsóknar hafa int af hendi, beint og óbeint, til efl- ingar Alþýðuflokknum og stefnu hans. Fræðslustarf semi. Á hverju ári hefur stjórn íjelags- ins fengið menn til að flytja erindi og fyrirlestra á fjelagsfundvmi. Hafa til þess verið fengnir menn úr Al- þýðuflokknum og einnig utanflokks- menn. Flestir hafa fyrirlestrarnir verið vun fjelagsmál alment, en auk þess um ýmsar aðrar fræðigreinar. Samstarf við önnur f jelög. Það er enginn vafi á því, að Fram- sókn, sem er elsta verkakvennafje- lag landsins, hefir haft óbein áhrif á stofnun og starfsemi annara verkakvennafjelaga, auk þess sem vitað er um bein áhrif sumstaðar. En það hefir einnig haft samstarf við verkakvennafjelög, mikið og margvislegt. Fulltrúar Framsóknar í fvúltrúa- ráði verklýðsfjelaganna i Reykjavík hafa tekið mjög drjúgan þátt í starf- semi verklýðsfjelaganna i bænum. Konvir úr Framsókn lögðu lið sitt til stofnunar Alþýðubrauðgerðar- innar. Framsókn gaf af sjóði sin- um 1000 kr. til kaupa á Alþýðuhús- inu Iðnó. Þær hafa lika ákveðið að leggja drjúgan skerf til hins nýja, fyrirhugaða Alþýðuhúss hjer í bæn- um. Við bæjarstjórnarkosningar allar hafa Framsóknarkonur unnið mik- ið og merkilegt starf. Tvær konur úr Framsókn hafa verið fulltrúar Alþýðuflokksins í bæjarstjórn Reykjavíkur, þær Jónina Jónatans- dóttir og Jóhanna Egilsdóttir. Tvis- var sinnum hefir Framsókn lagt fram fje úr fjelagssjóði til styrktar verkakvennafjelögum úti á landi í verkföllum. Og þess kennir jafnvel, þótt í smáum stíl sje, að áhrif þess hafi náð út fyrir landsteinana, því 1926 sendi fjelagið 200 kr. til enskra kolanámumanna í verkfallinu mikla þar. Kveöja frá Hafnfiröingum / dag skal minnst, i dag skal spáð <>g djarft skal vona og leggja á ráð. Þið færðuð gömul grettistök úr götu ]>ess, er bransl i vök. I'að reynir enn á þróttinn þinn, og ]>ú átt eftir stærsta sigurinn. S. E. I dag heldur verkakvennaf jelag- ið Framsókn hátíðlegt 20 ára af- mæli sitt. Á slíkum timamótum er margs að minnast. Þótt ekki sje langt síðan að verka- lýðsfjelögin á landi lijer hófu starf- se.mi sina, þá hefvir þó svo mikið á unnist, til hagsbóta á kjörum hins vinnandi lýðs, að ungu fólki innan saintakanna veitir tíðum erfitt að átta sig á því, hvað mikla örð- ugleika brautryðjendurnir áttu við að stríða á fyrstu árunum, og hvað þau kjör vorvi ótrúlega avun, sem verkalýðurinn átti við að búa, á meðan atvinnurekendurnir einir rjeðu kaupgjaldi hans og aðbúnaði öllum. Mun þó mega fullyrða, að kjör verkakvenna hafi verið enn ömurlegri en karla. Segir Þorvald- ur Thoroddsen svo í íslandslýsingu sinni, að öllum útlendum og inn- lendum, sem hafi komið til Reykja- víkur á seinni hluta 19. aldar, hafi blöskrað hvað verkakonvim þar hafi verið misboðið með illa borg- aðri stritvinnu. Og í blaðinu Þjóð- ólfi frá 1880 er kjörvvm verkakvenna í Reykjavik lýst, sem hjer segir: „Kvenfólkið, sem þið sjáið þarna á eyriimi, með kolin, salt- fiskinn og sykurkassana, það er kvenfólk bænda og tómthúsmanna, áburðarkvenfólk höfuðstaðarins — allra þarfasta þjóð, sem aldrei gerir „skrúfur" og ekki vipplýkur sínum mvinni, þótt það vinni eins og karl- ar og taki aðeins hálf laun við þá ... og vatnskerlingarnar hjerna, það eru (með respekt að segja) leifarnar af stúlkunum á eyrinni, það er að segja þær af þeim, sem orðnar eru f jelausar ekkjur og haf a elst og orðið útslitnar án þess að eignast nokkra fjármuni eða nokk- urt athvarf í ellinni, nema bæinn og valnspóstana. Hið sanna er, að versta æfi í þessum höfuðstað vor- um eiga gamlir þægir útigangshest- ar og þar næst gamalt heilsulaust kvenfólk, sem fjelavist og munað- arlaust er að reyna að hafa ofan af fyrir sjer". Hjer er brugðið vipp mynd af svo ógeðslegri kvennaþrælkun, að furðvi gegnir, að slikt skvili hafa átt sjer stað í höfuðstað lands vors, fyr- ir tiltölulega skömmum tíma, og þessu líkt var ástandið í öðrum kaupstöðvun landsins. Það var um þetta kúgaða og auðmjúka fólk, sem aldrei gerði „skrúfur", sem Þorsteinn kvað: En ljótt var að sjá niðri i sorpunum hjer hjá svinbeygðum verklýð og snauðum. Mig furðaði liann þeytti ekki því sem hann ber af' þrælmensku. forsmán og nauðum. Þeir reyndu ekki að kvika eða ranka við sjer þó reitt vœri af þeim eins og sauðum, þeir þakka að það klaklaust í kistuna fer, sem kann aS vera ætt á þeini dauðum. Mátti kalla að þetta ömurlega á- stand hjeldist þar til verkalýðurinn hóf fjelagsbundna haráttu, og verkakvennafjelagið Framsókn er því sprottið vipp úr þessum jarðvegi. Má öllvnn ljóst vera, að við mikla örðugleika var að etja í fyrstu. Annarsvegar afturhaldssama at- vinnurekendvir, sem öllu vildvi balda i gamla horfinu og hins vegar þrautpíndan lýð, sem var orðinn svo sljór af langvarandi þrælkun, að liann skildi ekki mátt samtakanna. Þá er hitt ekki síður ljóst, við sam- anburð á kjörvun verkakvenna fyr og nú, að Framsókn hefur orðið mikið ágengt i baráttu sinni. Oghætt er við, að seint hefði verið ráðin full bót á því hörmulega ófremdar- ástandi, sem að ofan er lýst, ef verkakonur hef ðu ekki bundist sam- tökum til að bæta kjör sín. Verka- kvennafjelagið Framsókn hefur þvi þegar vnmið stórmerkilegt menn- ingar- og mannúðarstarf og þó er það sem búið er ekki nema byrjun. Ótal mörg og stór verkefni biða úr- lausnar, sameiginlegra átaka og sig- ursællar baráttu. Enn er gerður mik- ill munvir á kaupgjaldi kvenna og karla við sömu vinnu, enn verða margar fátækar verkakonvir að draga fram lifið i þröngum og loft- illum íbúðum og stórspilla þannig heilsu sinni og barna sinna, og enn skortir mikið á, að verkakonum sje
Beinir tenglar