MOEGHNN 17 eitthvert tilveruform, er við getum hvorki skilgreint sem efni né anda, heldur eitthvað, sem það hvorttveggja eru sér8tök viðhorf á. En þetta er auðvitað heimspekilegt hugarflug, sem ekkert er byggjandi á að svo stöddu. Heildarskoðun sú, sem eg hygg óhlutdrægan athug- ara munu geta dregið út úr frásögnunum um annað líf; er þessi: Það er að ýmsu leyti ólíkt lífinu hér, en stendur þó í nánu sambandi við það, a. m. k. að tvennu leyti, sem okkur kemur mjög við: I fyrsta lagi helzt minn- ingaþráðurinn óslitinn, og í öðru lagi verðum vér að bera ábyrgð á hverju verki og orði og meira að segja á hverri hug9un, því að alt mótar það sálarlíf vort, en undir því er komin líðan vor hinum megin. Og loks má gera ráð fyrir, enda segja andarnir það, að lífið þar sé stöðug þróun upp á við, til dýpri skilnings, dásamlegri fegurðar, meiri kærleika nánara sambands við guðdómshafið, sem umlykur alt. Sú leið er oft þyrnum stráð, en eng- inn þarf að örvænta, því að altaf streyma óþrotlegar lindir hins eilífa kærleika, og altaf eru útréttar hjálparhendur góðra og göfugra anda til að styrkja veikari bræður. Loks má benda á það, að menn skyldi varast að ætla öðrum sætin í öðru lífi, eftir breytni þeirra á ytra borðinu hér. Vér þekkjum ekki hjörtun né nýrun, og oss er að öllum jafnaði kunnugra um það, hvað maður- inn á, heldur en hvað hann er. En hver ætti að rann- saka sjálfan sig og spyrja sjálfan sig, eins og Jósafat í >Sambýli«, hvaða félagsskap sé líklegt að hann komist i, samkvæmt breytni sinni og hugarfari. Og ríður þá mest á því, að vara sig á þeirri hræsninni, sem verst er, nefni- lega hræsninni við sjálfan sig. IV. Af því, sem að framan er sagt, munu menn geta séð, hversu mikil þörf er á því, að skráðar sé frásagnir anda, sem vel hafa sannað sig, um annað líf. Nú er sú spurn- 2