72 MORGUNN sinni eigin sögu, og hann stendur máttlaus andspænis lífi nútíðarinnar. Ekki koma allir auga á þetta. En nú skul- um við athuga það nákvæmara. »Fyrst er þetta, að kristindómurinn stendur ósjálf- bjarga andspænis menningu nútiðarinnar. »Hver rök fær- um vér í raun og veru nútíðarmanninum fyrir trú vorri? Eg þekki mjög vel þær tilraunir, sem gerðar hafa verið síðustu 150 árin til þess að sanna það, að trúin eigi rétt á sér, einkum hinar mikilfenglegu tilraunir þeirra Kants, Schleiermachers og Hegels. En ef vér gætum betur að, sjáum vér, að allar tilraunirnar hafa mistekist. Engin þeirra hefir heldur haft áhrif á menningarlíf vort utan örsmárra flokka. Trúin stendar eins og brúarlaus kastali i loftinu, og á stórum svæðum grefur um sig sá hugsunarháttur, að það væri sjálfsagt ágætt, ef einhver guð væri til og ódauð- leiki, en enginn kostur sé á að sanna það. Og Nietsche bætir þessu við: ur því að þetta er ekki til, þá verður að rífa slikar hugsanir og tilfinningar út úr brjóstum mann- anna, því að þær fylla rúmið fyrir öðrum hugsunum og tilflnningum, sem meira er um vert. — Guðfræðingarnir hafa spreytt sig af nýju, og eg held ekki, að neitt hafi farið fram hjá mér, sem þeim hefir til hugar kotnið. En við höfum ekki komist út úr kreppunni. »Nú kemur annað atriðið. Eg sagði, að kristindóm- urinn stæði ráðalaus andspænis sinni eigin sögu. »Athugið þótt ekki sé nema eitt atriði: hve afarmiklu máli það skifti við stofnun kristindómsins, að Kristur birt- ist upprisinn. Án þessa hefði enginn kristindómur orðið til. En hvað hugsa nútíðarmenn um upprisu Krists? Þeir skýra þetta alt sem sýnir, er nokkurir menn hafl fengið, menn, sem hœtt hafi verið við sérstöku sálarástandi, og svo haíi það borist frá þeim út til annara vegna þess hæfileika, sem þeir hafi haft til þess að verka á hugi ann- ara manna, og vegna þess, hvernig þetta hafi verið undir- búið með því, hve persóna Jeaú hafi víðsvegar fengið' mönnum mikils. — Eg efast mikillega um það, að mönn-
Beinir tenglar