Sömu laun til karla og kvenna fyrir störf af sama verðmæti Þaö hefur lengi veriö eitt aðaláluigamál kveima að fá leiðiéllingn á því mikla misrétti, sem þær hafa átt og eiga enn við að búa í launamálum. Pær hafa því mjög barizt fyrir því að konur og karlar fengju greidd sömu laun fyrir störf af sama verðmæti. Þetta mál fékk þó löngum litlar undirtektir bjá þeim, sem liöfðu vald og aðstöo'u til að koma því í framkvæmd, en sú ili árið 1948. Það befur átt fulltrúa, einn eða 8">ga verður ekki rakin bér. Loks nú síðustu árin fleiri, á þeim þingum, sem stofnunin befur báð Guðný Helgadóttir. er þetta mál það á veg komið, að vonir standa til að það verði farsællega til lykta leitt, í það minnsta með þeim þjóðum, sem búa við' mest jafnrétti milli kynjanna. I seinustu beimssyrjöld tíðkaðist það mjög í ófriðarlöndunum, að konur tækju að gegna ýms- um þeim störfum, sem áður böfðu verið talin eingöngu við bæfi karlmanna. Það kom þá í ljós, að konurnar reyndust þessum störfum full- síðan, nema einu, sem var aukaþing. Skipun I. L. O. er í stuttu máli þessi: 1. Allsherjarþing fulltrúa frá þeim ríkjum, sem aðild eiga. 2. Stjórnarnefnd, skipuð 32 mönnum. 3. Alþjóðavinnumálaskrifstofan, sem starfar undir umsjá stjórnarnefndarinnar. Til þess að gefa ofurlitla hugmynd um mark- mið I. L. O. tek ég hér orðrétt upp kafla, sem komlega vaxnar. Einnig bafa konur víða um bafður er sem forspjall að stofnskrá Alþjóða- beim öðlast sama rétt og karlar til bverskonar vinnumálastofnunarinnar og er bann á þessa menntunar og lærdóms, og ætti því ekkert að leið: „Almennur og varanlegur friður verður vera því til fyrirstöðu lengur, að bæði kynin einungis reistur á félagslegu réttlæti. Ríkjandi séu talin jafnbæf til, svo að segja, bvaða starfs sem vera skal. Enda varð nú krafan um jafn- rétti á sviði atvinnulífsins sífellt báværari. Þá var það, að Alþjóðavinnumálastofnunin tók niálið til meðferðar. Eg get vel hugsað mér, að ýmsir, sem lesa þessar b'nur, Iiugsi sem svo: „Hverskonar stofn- un er þetta, sem bér er um að ræða?" Þessvegna vil ég, í stutlu máli og mjög stórum dráttum, reyna að gera ofurlitla grein fyrir því. Sem beim- ildarrit nota ég stofnskrá Alþjóðavinnumálastofn- unarinnar. Nafn stofnunarinnar er skammstafað LL.O. og er það dregið af enska beitinu (Tlie International Labour Organisation). Þessa skammstöfun mun ég nota eftirleiðis í grein þess- ari. I. L. 0. var stofnuð árið 1919 og þá á veg- um Þjóðabandalagsins gamla, og er bin eina af stofnunum þess, sem enn er við líði. Nii siarf- ar hún á vegum Sameinuðu þjóðanna. Um 60 ríki eru nú aðilar að I. L. O. Island gerðist að- vinnuhættir hafa í för með sér slíkt óréttlæti, barðræði og skort, er bitnar á mikhim fjölda manna, að af því leiðir ókyrrð, sem ógnar heims- friði og eðlilegri þróun. Er því brýii þörf tun- bóta, t. d. með því að koma á fastri skipan um vinnutíma, þ. á. m. um lengd vinnudags og vinnuviku, skipuleggja vinimframboð, vinna gegn atvinnuleysi, tryggja hæfileg laun til sæmilegrar lífsafkomu, vernda verkalýð gegn sjúkdómum og slysum, er af störfum hans leiðir, vernda börn, ungmenni og konur, koma á ellitryggingum og örorku, gæta Jiagsmuna verkamanna, sem ráðnir eru til starfa utan beimalands síns, afla viður- kenningar á þeim meginreglum, að sömu laun komi fyrir sama starfa, svo og að menn séu frjálsir að því að stofna félög, þar með' talin verkalýðs- og iðnfélög, og að mynda samtök, er miði að fræðslu um tæknileg og iðnfræðileg efni og því um líkt. Vanræksla þjóðar á því að koma á lijá sér mannúðlegum vinnuháttum er því 19 19. JÚNl
Beinir tenglar