19. júní

						Ásn Jónsdótlir,

kennari við barnadeild HHSaskóla.

FRJALS VINNUAÐFERÐ

Greinarkorni þessu er ætlað takmarkað rými.

Þess vegna verður þess ekki kostur að segja frá

nema hluta þeirra nýjunga í kennsluháttum, sem

við kennarar í Hlíðaskóla höfum verið að þreifa

okkur áfram með undanfarið, og stikla þar á stóru.

Aðalnýjungarnar í kennslustarfi okkar barna-

kennara eru tungumálanám yngri barna, frjálsar

vinnuaðferðir í lesgreinum og mengjakennsla. Ég

hef kosið að segja ykkur eilítið frá frjálsri vinnu-

aðferð í einni lesgrein, landafræði.

Frjálsar vinnuaðferðir hafa rutt sér mjög til

rúms i skólum nágrannalanda, enda markvisst

verið stefnt að því þar að taka upp þá kennslu-

hætti, er hvettu nemendur til sjálfstæðra vinnu-

bragða í námi. Áratuga reynsla er þar fengin fyr-

ir slíkum vinnubrögðum, og hafa þau sannað ótví-

rætt gildi sitt. Árangur nemandans verður beztur,

og hann virðist neyta allrar orku sinnar við nám-

ið, þegar hann starfar sjálfstætt og velur sér sjálf-

ur verkefni og leiðir til úrlausnar þeim.

Á síðari áratugum hafa kennsluhættir hér á

landi að visu breytzt mjög til bóta. Ýmsir kenn-

arar hafa skilið mikilvægi þess, að barnið yrði

sem sjálfstæðastur þátttakandi i náminu, og hafa

tilraunir með frjálsar vinnuaðferðir verið gerðar

í barnaskólum Reykjavíkur um langt árabil, en

án samræmingar eða skipulegrar stefnu í útbreiðslu

slíkra vinnubragða, en nú er stefnt að því að bæta

þar nokkuð úr. Illa gengur okkur að hverfa frá

gömlu yfirheyrsluaðferðunum, sem svo lengi hafa

tíðkazt.

Við munum líklega flest eftir okkar eigin landa-

fræðinámi í barna- og gagnfræðaskóla, sem fór

fram á þann hátt, að nemandinn var kallaður upp

að töflu og spurður spjörunum úr, meðan aðrir

nemendur sátu aðgerðalausir og hlustuðu á það,

sem fram fór í kennslustundum. Kennslan var þurr

utanaðbókarlærdómur, stagl landfræðilegra nafna,

sem lítt var leitazt við að skýra út, tengja eða sam-

tvinna öðrum námsgreinum. Hjálpartæki voru

sjaldan önnur en landabréfið.

Markmið landafræðikennslu á að sjálfsögðu að

vera það að veita börnum þekkingu á hinum marg-

víslegu náttúrufyrirbrigðum og mannlífi hnattar-

ins. Gera þarf nemendum ljóst innbyrðis samhengi

hinna ýmsu landfræðilegu þátta og samband þeirra

við lifnaðarhætti manna og dýra, þannig að þeir

öðlist skilning á þvi, hve mjög mennirnir mótast

af umhverfi sínu og náttúruöflum. Barnið þarf að

öðlast skilning á stöðu sinni og þjóðar sinnar í

heiminum svo og ólíkri aðstöðu þjóða og landa

heimsins. Þá þarf að beina athygli barnsins að

víðáttu alheimsins og stöðu jarðar í upphafi geim-

ferðaaldar. Með stórbættum samgöngum síðustu

áratuga og síauknum samskiptum og viðskiptum

þjóða í milli verða alþjóðamál æ mikilvægari. Þess

vegna er nauðsynlegt og raunar vænlegt í landa-

fræðinámi að tengja námið sem mest samtimavið-

burðum til að gla;ða áhuga nemenda á þessari

mikilvægu námsgrein. Það mun auka samúð barns-

ins með öðrum þjóðum og auka bræðralagshug-

sjónina. Er þess vegna mikilvægt að beita þeim

aðferðum, er gera landafræðinámið jafnframt að

nami í samtimasögu þjóða, að minnsta kosti þeirra,

sem búa í nágrannalöndum, og komi barninu í

snertingu við þróun þeirra þjóða, sem námið fjall-

ar um og mótar samtíðarviðhorf og umræður hinna

eldri svo sem í blöðum, útvarpi og sjónvarpi.

Byrjunarkennsla í landafræði á þegar í yngstu

aldursflokkum að grundvallast á átthagafræði.

Kenna þarf barninu að þekkja næsta umhverfi sitt

og smávíkka síðan sjóndeildarhringinn. Þá þarf

þegar að þjálfa barnið með ýmsum aðferðum undir

sjálfstætt nám síðar, svo sem að kenna því að not-

færa sér efnisyfirlit, skrifa niður hjá sér mikilvæg

atriði úr frásögn, greina aðalatriði frá aukaatriðum,

Frmnh. á bls. 16.

10

19.  JÚNl