19. júní

						komast auðvitað ekki yfir að kynnast nemendum.

Öðru hverju dregur frægur kennari að sér allt of

mikinn fjölda (ég veit um einn, sem hafði 2000

manns). Til eru prófessorar, flestallir gamlir eða

erlendir, sem koma inn — jafnvel í fámenna

kennslustund, halda fyrirlestur og staulast út, en

þeir eru sjaldgæfir og illa séðir. Miklu algengari

er sókratíska kennsluaðferðin, þar sem kennarinn

spyr, kemur af stað mótsvörum og nýjum spurn-

ingum cg aítlast til þess, að allir leggi orð í belg.

Nemandi, sem aldrei segir neitt óspurður, getur

stundum bætt það upp skriflega, en kennarinn

tekur venjulega þátttöku í kennslustundum með,

þegar hann ákveður einkunnina, svo að það er

ekki gott að sitja þögull eins og steinn.

Reglurnar um tímasókn eru mjög mismunandi.

Á einum skóla, sem ég gekk á, þurfti jafnvel lækn-

isvottorð til að sanna veikindi og fara oft innan

hvers skóla eftir því, hver kennarinn var, en yfir-

leitt ætlast kennarar í Bandaríkjunum til þess, að

nemendur sæki kennslustundir, nema um veikindi

sé að ræða. Upp á síðkastið hafa svo að segja allir

skólar í Bandaríkjunum reynt að minnka mjög

stóra fyrirlestrahópa og búta þá niður í study sec-

tions eða námshópa, 20—25 manns að stærð, sem

koma saman svo sem tvisvar í viku til þess að

ræða fyrirlestrana. Kennarar eru líka til viðtals

á föstum tíma í skrifstofum sínum, og til þess

er ætlazt, að nemendur leggi þar fram spurn-

ingar um það, sem þeim reynist torskilið í náms-

greininni. Yfirleitt er reynt með öllu móti að gera

sambandið milli kennara og nemanda eins náið og

unnt er. Á litlum skólum kemur þetta að mestu

leyti af sjálfu sér. Eftir stúdentauppreisnina við

Berkeley árið 1964 (The Free Speech Movement),

þar sem nemendurnir báru það meðal annars á

skólann, að Nóbelsverðlaunaprófessorar (þeir eru

tíu við Berkeley í ár) og aðrir frægir lærðir menn,

sem kenndu þar, væru of önnum kafnir við sínar

eigin skriftir og rannsóknir til þess að sýna nokk-

urn áhuga á kennslu og nemendum, hafa allir stóru

skólarnir hert á reglum um viðtalstíma kennara,

jafnvel þeirra frægu.

Enn einn munur á námi heima og erlendis er,

að margar nýjar fræðigreinar eru á boðstólum.

Eins og áður er sagt, er það einn kostur stóru skól-

anna, að þeir geta boðið nemendum að velja um

fleiri námsgreinar en þeir smærri. Stóru skólarn-

ir hafa líka gengið fremstir í flokki í samsteypu-

stefnunni   (the  interdisciplinary  approach),  sem

blandar saman mörgum námsgreinum. Við þessa

samsteypustefnu hafa orðið til alls konar nýjar

námsgreinar, sem erlendum nemendum er oft

ókunnugt um: Humanities, menningar- og hug-

myndafræði, sem nær yfir sögu, trúarbragðasögu,

heimspeki, siðfræði, bókmenntir, mannfræði, sögu

vísinda og margt annað; Area Studies, sem fæst

við tungumál, bókmenntir, landafræði, sögu, hag-

fræði og stjórnmál einhvers ákveðins svæðis: Asian

Studies, Russian and East European Studies, Latin-

American studies, Scandinavian Area Studies og

fleira; Classical Archaeology nær yfir grisku, lat-

ínu, grískar og latneskar bókmenntir fyrir utan

fornleifafræðina; Medieval Studies býður upp á

heildarnám í miðaldatímabilinu; Comparative Lit-

erature ber saman bókmenntir skrifaðar á mis-

munandi málum, stöðum og tímum.

Sumar þessara nýju fræðigreina eins og mið-

aldanám eru í raun og veru interdepartmental,

nemandinn sækir tíma í ýmsum deildum, en nefnd

manna úr viðeigandi deildum stjórnar námi hans,

aðrar eins og menningarfræði og samanburðarbók-

menntir byrjuðu þannig, að þeim var skipt milli

deilda, en uxu, þangað til að þær eignuðust sína

eigin deild. Kennarar í samanburðarbókmenntum

er líka sérfræðingar í bókmenntum einhvers sér-

staks tungumáls og kenna bæði í einhverri mála-

deild og í samanburðarbókmenntadeild. Það hlýt-

ur að vera ljóst, að tungumálakunnátta er mjög

æskileg við nám í mörgum þessarar nýju fræði-

greina, og íslenzkir nemendur, sem kunna mörg

málj ættu þess vegna að kynna sér þær.

Ég vona, að þessi lýsing á muninum á námi

heima og erlendis hafi að einhverju leyti svarað

spurningunni, hvernig það sé að læra og kenna í

Bandaríkjunum. En ef til vill hef ég fylgt raun-

sæisstefnunni um of og sleppt tilfinningahliðinni.

Ég ætti ef til vill að bæta því við, að námsstofn-

anir í Bandaríkjunum eru að mínum dómi eins og

landið sjálft stórar, ruglandi í fyrstu og stór-

skemmtilegar.

ISanna Ólafsdóttir, frh. af bls. 7:

og kennarafæðin gerði að verkum, að þeir stúdent-

ar sem utan fóru, ráku sig fljótt á það, að í latínu

einni saman stóðu þeir dönum á sporði. Prófessor-

arnir við Hafnarháskóla kvörtuðu líka undan þessu.

Umbætur í skólamálum urðu því eitt fyrsta verk-

19. JÚNl

39