jafht kvcnnalistakonur sem konur í blönd- uðum sljómmálaflokkum að verða að laka baráttuleiðir sínar til athugnar enn á ný. Skortur á samstöðu Það er ekki sársaukalaust að halda því fram að eitt af því sem tefji íslenskar konur á leið þeirra til jafnréttis sé skortur á samstöðu. Konur hafa öðlast öll formleg réttindi, góða menntun, aukið efnahagslegt sjálfstæði og annað sem nauðsynlegt er til þess að geta lekið sinn réttmæta hlut af formlegum áhrif- um og valdi í samfélaginu. En það er eins og það skorti á vilja þeirra til þess að veita hvcr annarri brautargengi upp seinasta hjall- ann að settu marki. Islenskar konur virðast enn ekki sammála um gildi femínismans og rétlmæti þess að beita femíniskum aðgerð- um hvar t flokki sem þær standa og á hvaða vettvangi sem þær annars beita sér. Með femínisma á ég við að konur styðji hver aðra markvisst og kerfisbundið til valda og áhrifa, að konur styðji konur innan eigin hreyfinga og þvert á flokka, auk þess sem þær vinni allt hið fjölþætta grasrótar- slarf til hagsbóta fyrir slóra og smáa kvennahópa, allar konur. íslcnskar konur hafa undarlega lengi verið hikandi á þessu sviði, það gildir jafnt um „ómeðvitaðar" sem „meðvitaðar" konur, kvennalistakonur og aðrar baráttukonur, á meðan ljóst er að það eru einmitt þessar að- ferðir, ásamt kynjakvóta, sem hafa skilað kynsystrum okkar meðal frændþjóðanna mestum árangri á seinustu áratugum. Kvennalisti - kvennahreyf- ingar Að lokum nokkur orð um hugmyndafræði. Konur aðhyllast ekki allar einu og sömu hugmyndafræði frekar en karlar. Það cr því fullkomlcga eðlilegt, að konur skipi sér í ólíka stjórnmálaflokka í samræmi við ólíka lífsskoðun, stéttarstöðu og aðra hagsmuni. Og það er ósennilegt að stór hópur kvenna kjósi til lengdar að starfa út af fyrir sig í sér- stökum stjórnmálaflokki. Til þess er líf flestra kvenna of nátengt lífi karla og háð stöðugum samskiplum við þá. Hættan á einangrun er umtalsverð. Ein af fyrrverandi forystukonum Kvennalistans, Sigríður Dúna Kristmundsdóttir, lalar um „gettóiser- ingu". Ég held að ein af ástæðunum fyrir minnk- andi gengi Kvennalistans sé einmitt sú að hann hal'i einangrast. Kvennalistinn getur ekki gcgnt því tvíþætta hlutverki að vera grasrótarhreyfing ætluð öllum konum um leið og hann er sérstakur stjómmálaflokkur á þingi. Og hið ágæta tímarit Kvennalistans, Vera, nær því ekki heldur að sameina það tvennt að véra blað allra kvenna og „flokks"má1gagn Kvennalistans. Umræðan fer fram innan hringsins og nær alltof sjald- an að brjótast í gegn og ná út til alls almenn- ings. Aftur á móti geta konur í kvennasam- tökum blönduðu stjórnmálaflokkanna til- einkað sér flest í hugmyndafræði Kvenna- listans og margt lært af starfsaðferðum kvennalistakvehna. Þeim má og þarf að beita í öðrum flokkum þar sem hið eðlilega og nauðsynlega návígi við karlmenn er ætíð til staðar. Þverpólitísk barátta Misrétti gegn konum gegnsýrir öll þjóðfé- lög og birtist með einhverjum hætti nær hvar sem á þau er litið. Kvennabarátta er því í eðli sínu þverpólitísk barátta, kvenna- hreyfing þverpólitísk hreyfing. Og það er auðvitað fyrir samtakamátt kvenna scm ár- angur hefur náðst í aldalangri réttindabar- áttu þeirra. Dæmi um kvennasamstöðu sem hefur skipt sköpum fyrir konur eru auðvitað mýmörg. Það er einkum í námunda við grasrótina sem konum hefur tekist að styðja hinn kvenlega málstað af miklum heilind- um. En því nær sem dregur hinu raunveru- lega pólitíska, félagslega og efnahagslega valdi, þar sem fyrirstaða karlmanna er hvað föstust fyrir, þeim mun erfiðar eiga margar um vik að sýna kynsystrum sínum sam- stöðu. Og það er vandamál sem verður að horfast í augu við og taka alvarlega á ef ís- lenskar konur eiga ekki að hjakka í sama hjólfarinu sem þjóðfélagshópur mun lengur en samfélagsaðstæður beinlínis neyða þær lil. Hagsmunaárekstrar Þcgar kemur að því að tryggja konu forystu í stóru félagi, sveitarstjórn, þingsæti, ráð- herradóm eða flokksformennsku, brestur of oft flótti í lið stuðningkvennanna og þær fara að láta aldagamalt vantraust samfélags- ins á konum í ljós. - Nei, hún er ekki nógu góð, ckki nógu þetta og ekki nógu hitt. - Jafnvel fyrrnefnd forystukona, Sigríður Dúna Kristmundsdóttir doktor í mannfræði, lét það henda sig í útvarpsþætti að taka und- ir þennan söng að lokinni myndun ríkis- stjórnarinnar s.l. vor. Hún taldi að það skipti ekki öllu máli, hvort það sætu karlar eða konur í ríkisstjórninni (sic transit!) og engin af fjórum þingkonum Sjálfstæðisflokksins hefði þann styrk að hún næði ráðhcrramáli að dómi mannfræðidoktorsins. Því miður. Viðbrögð fleiri talsmanna hinnar nýju kvennahreyfingar, Sjálfstæðra kvenna, voru svipuð og vöktu mikla reiði meðal annarra sjálfstæðiskvenna og fleiri baráttukvenna. Dæmi Sigríðar Dúnu er ekki einstakt. Svona gerist oft vegna augljósra hagsmuna- árekstra. Kona getur verið í þeirri stöðu að verða að velja á milli valdastöðu maka síns eða náins ættmennis og „einhverrar" konu. Þá reynir á hvort trúnaðurinn við makann og fjölskylduna verður trúnaðinum við eigið kyn, jafnréttishreyfinguna eða kvenfrelsis- hugsjónina yfirsterkari. 1 öðrum tilvikum hafa konur þurft að heyja svo harða baráttu sjálfar, oft með litlum stuðningi kynsystra sinna, að það verður þeim næstum um megn að stuðla að því að arftakar þeirra eigi auð- veldari leik. Þannig standa konur oft frammi fyrir miklum persónulegum vanda, þegar þær gera upp hug sinn, og niðurstaða þeirra getur verið jafn skiljanleg og hún er óheppileg fyrir framgang jafnréttisins. Reynt á kvennasamstöðu A komandi hausti mun reyna á samstöðu al- þýðubandalagskvenna með svipuðum hætti og sjálfstæðiskvenna nú í vor. Þá býður kona sig fram til formanns í flokknum og það er í annað sinn sem slíkt gerist. Margrét Frímannsdóttir, þingmaður Suðurlands, býður sig fram á móti Steingrími J. Sigfús- syni, þingmanni Norðurlands-Eystra. Þessir frambjóðendur virðast standa nokkuð jafnt að vígi, þau eru á líkum aldri, bæði lands- byggðarþingmenn með alllangan pólitískan feril að baki og tryggan stuðning í sínum kjördæmum. Bæði hæf. Þótt Alþýðubandalagið hafi átt mörgum rót- tækum baráttukonum á að skipa og lengst af getað slátað af hlutfallslega flestum konum í trúnaðar- og valdastöðum af blönduðu flokkunum, þá er flokkurinn að dragast aft- ur úr að þessu leyti og eftir að Framsóknar- flokkurinn hefur skotið honum ref fyrir rass er Alþýðubandalagið eini „gamli" stjórn- málaflokkurinn sem aldrei hefur skipað konu sem ráðherra, þótt hann hafi átt aðild að mörgum ríkisstjórnum. Alþýðubandalagið er því í brýnni þörf fyrir að bæta jafnréttisásýnd sína ef flokkurinn vill rísa undir nafni sem jafnréttisflokkur. Enginn af „gömlu" flokkunum hefur enn kosið konu sem formann. Ef Margrét Frí- mannsdóttir nær kjöri sem næsti formaður Alþýðubandalagsins yrði enn brolið blað í jalhréUisbaráUu íslenskra kvenna. Það yrði eitt af skrefunum fram á við. Það veltur að verulegu leyti á konum í Alþýðubandalag- inu hvort það skref verður stigið eða ekki. Steinunn Jóhannesdóttir
Beinir tenglar