18 11. mars 2011 FÖSTUDAGUR Hinn 9. apríl næstkomandi mun atkvæðisbært fólk á Íslandi greiða atkvæði um það hvort lögin um samninga um Icesave við Breta og Hollendinga haldi gildi sínu. Þegar brýn mál bíða ákvörðun- ar er öðru mikilvægara að rök með og móti séu íhuguð af vandvirkni. Íslendingum er mjög margt betur gefið en að taka vitrænar ákvarð- anir eftir skynsamlegar umræður og rökræður hverfa ótrúlega oft í misskilning og tittlingaskít. Undanfarna áratugi hef ég sinnt lögmannsstörfum í Reykjavík fyrir mjög mismunandi viðskiptamenn. Í þeim störfum hef ég m.a. öðl- azt þá reynslu að í deilum manna á milli, eða deilum fyrirtækja og stofnana, sé mikilvægt að freista þess að ná sáttum, semja frekar en að fara með mál fyrir dóm. Forn- kveðið er: Betri er mögur sátt en feitur dómur. Boðskapurinn er að sjálfsögðu sá að með því að leysa mál með samningum veit hvor aðili um sig hvað hann hreppir og hverju hann sleppir. Jafnframt eru málin þá afgreidd og hægt að taka til við önnur og frjórri verkefni. Sumir Íslendingar á öllum tímum hafa verið miklir málafylgjumenn og haft yndi af því að argast í dómsmálum, hugsanlega sjálfum sér til ánægju en jafnframt öðrum til ama. Að sjálfsögðu er það svo að engum kjósanda fellur að þurfa að ?greiða erlendar skuldir óreiðu- manna?, þó nú væri. Sú andúð má þó ekki koma í veg fyrir að Íslend- ingar taki ábyrga afstöðu fyrir sig sjálfa, börn sín og annað ungt fólk. Eftirlitsstofnun EFTA (ESA), sem sinnir eftirliti með fram- kvæmd samningsins um Evrópska efnahagssvæðið (EES), hefur nú komizt að þeirri bráðabirgða- niðurstöðu að íslenzka ríkið hafi brotið EES-samninginn með því að bæta ekki erlendum innstæðu- eigendum í Landsbanka Íslands að minnsta kosti þá lágmarks- fjárhæð sem reglur EES kveða á um. Virtir íslenzkir lögfræðingar hafa komizt að annarri niðurstöðu. Skoðanir þeirra hafa þó ekki mikla vigt í samanburði við skoðun ESA. Felli íslenzkir kjósendur lögin um Icesave er nánast víst að ESA muni höfða mál fyrir EFTA-dómstóln- um á hendur íslenzka ríkinu fyrir samningsbrot. Í langflestum til- vikum sem ESA hefur höfðað mál fyrir EFTA-dómstólnum á hendur samningsríkjunum hefur dómstóll- inn fallizt á kröfur eftirlitsstofn- unarinnar. Yrði sú niðurstaðan stæði íslenzka ríkið uppi brotlegt við mikilvægan alþjóðasamning, sem Íslendingar eiga mikið undir. Og það sem verra er, Íslendingar stæðu þá uppi sem óreiðumenn sem ekki greiða skuldir sínar. Bretar og Hollendingar þurfa ekki að höfða mál fyrir íslenzkum dómstólum né annarra ríkja til að heimta kröfur sínar vegna Icesave, raunar ósennilegt að þeir myndu gera það. Þótt fjárhæðirnar séu okkur háar eru þær lágar fyrir ríkissjóði Breta og Hollendinga. Íslendingar mundu gjalda þess á alþjóðavettvangi að vera óskila- menn. Það frost sem hefur verið í framtakssemi Íslendinga undan- farin tvö ár mundi halda áfram, traust okkar í útlöndum sem hefur sennilega farið heldur vaxandi undanfarin misseri mundi hverfa eins og vorsnjór í aprílregni. Við mat á því hvort stefna eigi málum til dóms verður ekki síður að huga að því hvað kunni að tap- ast en hvað kunni að vinnast. Hætt er við því að Íslendingar yrðu litlu betur settir þótt íslenzka ríkið ynni mál sem höfðað væri fyrir íslenzkum dómstólum, fórnar- kostnaðurinn kæmi fram á öðrum vettvangi. Ef íslenzka ríkið tap- aði málinu er hætt við að Icesave- samningurinn yrði eins og barna- leikur hjá þeirri fjárhæð sem krafan yrði þá um. Þeir sem komnir eru vel yfir miðjan aldur og efnalega vel sett- ir þurfa í sjálfu sér engu að kvíða (öðru en spotti á erlendum grund- um). Ungu fólki sem enn liggur mikið á mun sýnast efnalegar fram- farir mjög miklu minni en það nú væntir. Framtíð þess væri stefnt í óvissu. Allt til þess að efla enn smá- borgaraskap og fávizku þeirra sem vilja allt til vinna að koma höggi á þá sem veittu umboðið til samninga um lyktir Icesave-deilunnar. Hætt er við að stórmennskukast þeirra sem ævinlega vilja segja: Komdu ef þú þorir, sérstaklega ef þeir eru í tryggu skjóli, gæti reynzt dýrkeypt. Skynsamir menn semja Börnin okkar, samtök foreldra leikskólabarna í Reykjavík, harma vinnubrögð borgarinnar við undirbúning niðurskurðar og sam- einingartillagna á leikskólum. For- eldrar voru kallaðir til allt of seint og þeim gert að koma með tillögur um sparnað, sem þeir höfðu litl- ar forsendur fyrir. Allt of þröngur umræðugrunnur var á hverfafund- um um málið. Að ráðast í margar sameiningar og uppsagnir 60 leik- skólastjóra á einu bretti er áhlaup og aðför að leikskólum borgarinnar. Í niðursveiflu þyrfti miklu frekar að hlúa að börnum í stað þess að rífa niður faglegt leikskólastarf. Lítill fjárhagslegur ávinningur Reykjavíkurborg virðist aðeins stefna að rúmlega eins prósents heildarhagræðingu við þessar sameiningar fyrir árið 2014, en þá verða áhrif sameininga komin vel á veg. Síðan má færa rök fyrir því að hagræðingin sé í raun mun minni, jafnvel ekki nema rúmlega ½ pró- sent. Skýringin á því felst í því að sumir sparnaðarliðir eru í raun sýndarsparnaður, eins og sparn- aður á innri leigu fyrir byggingar sem ekki verða byggðar. Auk þess bendir samrekstur í öðrum sveitar- félögum til þess að aðeins helm- ings líkur séu á að enginn sparnað- ur náist, sbr. könnun sem Samband íslenskra sveitarfélaga lét vinna árið 2010 og birt er á vefsíðu þeirra. Þar kemur fram að kostnaður hjá meira en helmingi sveitarfélaga jókst eða stóð í stað eftir samrekstur, sem sagt leiddi ekki af sér fjárhagsleg- an ávinning. Börnin okkar kalla eftir yfirliti yfir víðtækar rannsóknir sem sýna fram á faglegan og fjárhagslegan ávinning af sameiningu leikskóla og einnig sameiningu leik- og grunn- skóla. Þá er sérstaklega óskað eftir yfirliti yfir rannsóknir sem sýna fram á ávinning af sameiningu leik- skóla með ólíkar stefnur. Faglegur ávinningur óskilgreindur Það fer fáum orðum í skýrslu starfshópsins um faglegan ávinn- ing af sameiningu leikskóla en sam- kvæmt leiðbeiningum frá Sambandi íslenskra sveitarfélaga um sam- rekstur er fjallað um mikilvægi þess að byrja á að skilgreina hvaða ávinningi stefnt er að, áður en haf- ist er handa við undirbúning sam- reksturs. Einnig er fjallað um mik- ilvægi þess að hafa gott samráð við foreldra og starfsmenn. Foreldrar hafa áður bent á að þeir upplifi ekki að um samráð hafi verið að ræða. Megin rökin fyrir faglegum ávinn- ingi í skýrslunni eru þessi ?sam- eining starfsmannahópa sem starfa á ólíkan hátt getur leitt til þróunar nýbreytni í leikskólastarfi. Í stærri starfsmannahópum verður oft til fjölbreyttari þekking og reynsla? Við viljum benda á að við sameining- ar verða leikskólarnir ekki í sama húsi og í fæstum tilvikum eru leik- skólarnir á sömu lóð þannig að lítil tækifæri eru fyrir starfsfólk að hitt- ast og deila þekkingu enda hittast starfsmenn ekki allir saman nema á starfsdögum. Þannig að meintur ávinningur af þekkingarflæði verð- ur lítill þegar starfsfólk hittist nán- ast aldrei. Því er enn alveg ósvarað hver hinn meinti faglegi ávinningur af sameiningu leikskóla eigi að vera. Mikil andstaða Af þeim 800 ábendingum sem bár- ust í ábendingagátt voru 65% um sameiningu og meirihluti þeirra innihélt varnaðarorð eða mótmæli gegn niður skurði í menntakerfinu. Þetta endurspeglar vel þá miklu andstöðu sem er meðal foreldra gegn fyrirhuguðum sameiningum. Einnig sýndu foreldrar leikskóla- barna andstöðu sína við frekari nið- urskurð og sameiningar leikskóla þann 10. febrúar síðastliðinn þegar um eitt þúsund leikskólaforeldrar söfnuðust saman fyrir utan ráðhús- ið. Það er með öllu óásættanlegt að ábendingar sem bárust í ábendinga- gátt séu ekki gerðar opinberar, ef einhverjar eru nafngreindar á skóla eða persónur mætti afmá slíkt, en þetta eru afar mikilvægar upplýs- ingar sem endurspegla hug foreldra og fagfólks í málinu. Við teljum að farið sé allt of geyst í sameiningar leikskóla. Uppsagnir á 60 leikskólastjórnendum á einu bretti segir allt sem segja þarf um hversu glæfraleg og forkastanleg vinnubrögðin eru. Hvað ef eng- inn leikskólastjóri sækir um aftur? Mikil þekking og reynsla getur tap- ast út úr leikskólakerfinu. Að vinna þetta með áhlaupi og í mikilli and- stöðu við bæði foreldra og fagfólk getur haft afdrifaríkar og óaftur- kræfar afleiðingar fyrir leikskóla- starf til framtíðar. Þetta er ekki for- gangsröðun fyrir börnin í borginni. Hvað vinnst með áhlaupi á leikskólana? Icesave Jakob R. Möller hæstaréttarlögmaður Leikskólar Rósa Steingrímsdóttir, formaður Barnanna okkar, samtaka foreldra leikskólabarna í Reykjavík Því ber að fagna að skilanefnd gamla Landsbankans telur nú að meira fáist fyrir eignasafn bankans sem verður þá til þess að lækka eitthvað þær greiðslur sem ríkisstjórnir Bretlands, Hol- lands og Íslands vilja að íslenska þjóðin taki á sig fyrir fjárglæframennina. Ég fagna því að börn- in mín þurfi að greiða minna af skuldum ann- arra. Hins vegar verðum við að muna að mat þetta byggir á mati skilanefndarinnar eða þeirra sem vinna fyrir hana en ekki sjálfstæðu mati óháðra aðila. Ég hef því ásamt nokkrum öðrum þingmönnum lagt fram þingsályktun um að sjálf- stætt mat verði lagt á eignasafn- ið áður en Íslendingar ganga til kosninga um Icesave III. Reikna ég með að ályktunin gangi fljótt og vel í gegnum þingið enda mik- ilvægt fyrir alla að trúverðugleiki ríki um matið. Vonandi er eigna- safnið enn betra en skilanefndin gerir ráð fyrir. Fyrir því má færa rök, að ef eignasafnið batnar og batnar líkt og kynnt var nýlega þá hlýtur að vera betra að bíða og sjá hver þró- unin verður í stað þess að efna til skuldbindinga sem enginn hefur fært rök fyrir að okkur beri að axla. En getur verið að verðmæti eignasafnsins sveiflist til? Fyrir Icesave II atkvæðagreiðsluna var eignasafn Landsbankans metið á 1172 milljarða. Nú er talað um að það sé mjög ánægjulegt að það hafi hækkað upp í 1175 milljarða. Hvers vegna? Jú, vegna þess að í millitíðinni LÆKK- AÐI það niður í 1132 milljarða! Ekki minntist kynningarnefndin á þetta í gær. Þá komum við að þeirri undarlegu sýningu sem haldin var í fjármálaráðu- neytinu nýlega er íslenska samninganefndin kynnti nýtt mat skilanefndarinn- ar! Hvers vegna í ósköpunum var samninganefndin að kynna matið? Hvar var skilanefndin? Því miður þá sýnist mér að nú sé samninga- nefndin ekki lengur samninga- nefnd heldur kynningar nefnd þríflokksins (Sjálfstæðisflokks, Samfylkingar og VG). Það er ljóst að umboð það sem ég taldi mig veita samninganefndinni náði ekki til kynningarstarfs. Hver greiðir kynningar- kostnaðinn? Icesave-kynningar- nefndin Icesave Gunnar Bragi Sveinsson alþingismaður Framsóknarflokks Hver greiðir kynningar- kostnaðinn? Því er enn alveg ósvarað hver hinn meinti faglegi ávinningur af sameiningu leik- skóla eigi að vera. Íslendingar yrðu litlu betur settir þótt íslenzka ríkið ynni mál sem höfðað væri fyrir íslenzkum dómstólum, fórnar- kostnaðurinn kæmi fram á öðrum vettvangi.
Beinir tenglar
