Heimsmyndin nýja. Eftir Ágúst H. Bjarnason. Heimspeki og vísindi eru jafhart að leitast við að búa sér til sem sannasta og réttasta mynd af heim- Uium og allri tilverunni. Með rannsóknum sínum kanna vísindin hvert um sig hin einstöku svið til- Verunnar; en svo tekur heimspekin við og reynir að koina öllu þessu fyrir í eina samstæða heild, er sýni °ss likt og i skuggsjá, bæði hvernig heimurinn sé og hvernig hann muni vera til orðinn. Heimsmynd þessi er nú að vonum æði-ófullkomin enn sem komið er, þar Sem vísindin hafa ekki enn kannað neitt til grunna; en henni fer þó sífelt fram, og svo mikið mun mega fullyrða, að hún muni naumast raskast algerlega úr þessu, því að vísindin eru nú komin inn á svo tryggar og öruggar brautir, að þau munu naumast *ara algerlega vilt vega héðan af. En heimsmynd sú hin nýja, er þau hafa alið úr skauti sínu, er á þá *eið, að alt, sem í heiminum er, hafi þróast hvað tram af öðru og sé því hvað öðru skylt. Ef vér nú viljum verða einhvers vísari um heims- 'nyndina nýju, verðum vér fyrst að setja oss fyrir s.l°nir, hvernig menn hugsa sér heiminn venjulegast. Heiminum er venjulegast skift í dauða hluti og lif- andi. Til dauðra hluta teljast steinar, málmar og onnUr efnj( sem engan lífsvott sýna; en til lífheims- lfts alt, það er getur endurnærst, vaxið og aukið kyn ltl- Lífheiminum er svo aftur skift í tvent, skyn- ansar og skyni gæddar verur. Til skynlausra vera Iðumi I. 3
Beinir tenglar