Iðunn : nýr flokkur

						IOUNN]                      Heimsmyndin nýja.                            43

einkum fyrir og dregst saman í miðbiki þokunnar

og verður að miðhnelti. Fyrir samdráttinn og þrýst-

inginn hitnar miðhnötlurinn æ meir og meir og

verður að lokum að lýsandi sól. En í útjöðrum

frumþokunnar ræður m iðflóttaaflið. I3ar er svo

mikið kast á þokunni, að stærri eða minni efnis-

heildir slöngvast út úr henni. Meðan snúningshrað-

inn er sem mestur á efnisþokunni, þeytast auðvitað

hnettir þessir lengst í burt frá miðhnetti sínum

eftir óralöngum fieygbogum (hyperbel) og verða að

halasljörnum. En þegar snúningshraðinn fer að minnka

og kasthraðinn verður þar af leiðandi minni, þeytast

úthneltirnir ekki eins langt og því verður braut þeirra

unihverfis miðhnöttinn að sporbraut (ellipsej, en þeir

sjálfir að reikistjörnum. Pegar úthnettirnir losna við

ttióðurhnöttinn, er skott á þeim, en það eru ekki

^nnað en slitur þau, sem eftir eru af sambandinu

^nilli þeirra og móðurþokunnar. Sé nú kasthraðinn

mikill og brautin þar af leiðandi tiltölulega bein,

heldst skottið við eins og á halastjórnum. Sé kast-

hraðinn lítill og brautin bogmynduð, vefsl skottið

smám saman utan um miðbik hnattarins eða heldur

ah'am að mynda belli um hann miðjan eins og sjá

*öa enn á Satúrnusi. En stundum ílagna skott

pessi frá reikistjörnunum og mynda þá enn smærri

"netti, mána eða tungl, er snúast í kringum reiki-

st.]örnurnar. Þannig myndar Júpíter með hinum 4

tunglum sínum eins og ofurlitið sólkerfi út af fyrir

Slg innan vébanda sólkerfis vors. í fyrstu eru fylgi-

hnettirnir glóandi rétt eins og móðurstjarnan; en svo

afa þeir að smákólna og myndast þá á þeim jarð-

skorpa, og að síðuslu verða þeir að aigerlega dimm-

Uni hnöttum. Eftir það fá þeir eingöngu ljós sitt frá

^°'u, en fyrir það fer Iíf og gróður smámsaman að

P'oast  í skauti  þeirra,   eins og síðar mun sýnt.   Og