Iðunn : nýr flokkur

						46                            Ágúst H. Bjarnason:                     [IÐUNN

skiljist, af hverju rákir þessar stafa og hvers vegna

þær eru stundum Ijósar, en stundum dimmar, skal

skýrt frá því í fám orðum.

Taki ég eitthverl frumefni og geri það hvítglóandi,

sendir það frá sér geisla með ákveðnum sveiíluhraða.

Leiði ég geisla þessa inn í hina svonefndu litsjá

(spektroskop), koma fram Jjósar rákir á ákveðnum

stað í litbeltinu. Og svona er því farið með hvert

það efni, er ég glóðhita, að það framleiðir eina eða

fleiri ljósrákir á ákveðnum stöðum í litbeltinu. Með

því að efnin gera þarna eins og að varpa frá sér ljós-

geislum, þeim sem þeim eru eiginlegir, er þelta nefnt

útvarpsbeltið (emissionsspektrumj. En ef ég aftur

á móti hita efnin svo mjög, að þau komast í eim-

kent ástand og bregð síðan Jjósi að baki gufu þess-

ari, þá er eins og efnin sjúgi í sig geisla þá, er sam-

svara sveiíluhraða þeirra, en þá myndast dökkar

rákir fyrir hvert efni á nákvæmlega sömu slöðum í

Jitbeltinu og hinar Jjósu rákir sáust á áður, og er þelta

því nefnt innsogsbeltið (absorptionsspektrumj. Séu

efnin nú hituð enn meir, svo að frumagnir þeirra

leysist upp, en það má helzt gera í háspentum raf-

magnsblossum, breytast línur þessar; sumar mást og

sumar magnast og bendir það á, að efnið leysist upp

í einhverja frumparta, sem virðast vera enn frum-

legri en frumagnir þess, mynda einhvers konar for-efni,

sem er eins og foreldri efnisins, eins og vér þekkjum

það.

Nú er hitamagnið hvergi eins mikið og í hinum

hvítglóandi sólum; því leysast ekki einasta hin föstu

efni upp þar og verða eimkend, heldur er eins og

frumagnir þeirra sundrist í enn frumlegri eindir. Nú

eru sólirnir ýmisl að hitna eða kólna. Meðan þær

eru að hitna, leysast frumefnin upp smámsaman; en

þegar þær fara að kólna aftur, fara frumefnin smám-

saman   að   koma   í   Ijós  aftur og  þá jafnan  í þeirri