74 Sigurður Guðmundsson: [IÐUNN hér brugðist vonum margra ágætra manna. Þráit fyrir alt skellur nú á lang-stærsta stríðið, er sögur fara af. Og engin mannleg íþrótt er spöruð til að drepa menn og kvelja, og eyða sumum snildarverkum menningarinnar. Fátækt málsins er tilfinnanleg, þá er dæma á slíka glæpi. Hvað er um allar framfarirnar, alt gagnið af stórfenglegri starfsemi spámanna og spekinga, kennimanna og skálda? spyrjum vér aftur. Er þá öll siðmenning draumur einn? Hver tryggir það nú mannvinum og þeim aðalsmönnum, er láta sig nokkru skifta framtíðarhag mannlífsins hér á jörðu, að stríðin gjósi ekki upp aftur og aftur á æfi þjóð- anna með ógnum þeim og siðspillingum, er þau hljóta að bafa i för með sér? Ef svo fer, er öll siðmenningar- viðleitni hið hræðilegasla Sisyfosarstarf. Á þessa leið hljóta menn að spyrja. Áður en ég lýk erindinu, vík ég að svórunum, athuga, hvort nokkur ljósglæta sjáist í þessu reginmyrkri. — En því miður standa mikiu fleiri en víðfleygir hugsjónamenn og mannvinir við rústir bjartra draiíma og ljúfra vona. Allir eigum vér drauma, eraldrei rættust, voru orðnir að öskuhrúgu kringum hádegi lífsins. »Gamalt skáldarugk, hugsar margur. Nokkuð er hæft í því, en alvöruefni er þetta þó. Hégómamál voru þeir, margir þessir draumar, og vel fór, að lífið eyddi þeim skjótt. En útlendur rithöfundur hefir sagt, að þessar draumsjónir vorar og Ijúflingsvonir væru oft merki afla, er í oss byggju og krefðust atvinnu, sýndu, að vér ættum efnivið göfgrar tegundar, þann er oss bæri að smíða úr veglega bústaði. Og hvað getur sorglegra en að sjá slíkan efnivið, hálfsmíðaðan eða lítt smiðaðan, brenna til kaldra kola eða ónj't- ast á einhvern hátt? Þá er ég velti þessum rökum fyrir mér, virðist mér sem ég hafi naumast kynst nokkrum hæfileikamanni, sem hefir ekki séð slíka sjón í lifi sjálfs sín, ef hann hefir haft glögt auga á þau
Beinir tenglar