76 Sigurður Guðmundsson: [IÐUNN aðar, söngvar skáldefnanna aldrei sungnir. Einn góðan veðurdag var sumt hið bezta í þeim orðið að ösku- hrúgu, horfið. Og hví mundi ekki þeim unglingum, er nú vaxa upp, fara líkt? Þá er ég hugleiði þessi dæmi, dettur mér í hug eitt hið alvöruþrungnasta erindi, er ég kann. Það er eftir enska skáldið Ten- nyson og hinn mikli góðgerðamaður íslenzkra bók- menta, Matthías Jochumsson, hefir þýtt það á ís- lenzku. Það hljóðar svo: »En pá í rökin rýna fer og reiknar bezt min sálin preytt, af flmtíu kornum finn ég eitt, sem frjóvgun nær og ávöxt ber.« Hér er gripið á kýlinu. Siðaðar þjóðir brestur ekki svo mjög hæfileika sem hitt, að þessir hæfileikar fái notið sín og orkað mannfélaginu því til þroska og þarfa, sem þeir eru miklir til. Ég er með hugann við rústirnar. Þessi tíðindi þoka fyrst í stað ekki minstu stundarögn úr vitund- inni. Þau dreifa undarlegri máttleysis- og raunakend um allan líkamann. 011 öryggi hverfur um stund. Voði og dauði vofa á hverri stundu yfir ö.llu voru lífi, sem vér unnum og kjósum oss þrátt fyrir alla harma þess og stríð. Vér förum heilir í rekkju að kvöldi, en ef til vill er oss breytt í öskuhrúgu að morgni. Með hverri fjölkyngi gerast svo skjót umskifti? Eru slík slys ekki óþaríi? Áttum vér enga sök á því tjóni, sem hér er af orðið? Skilríkum mönnum ber saman um, að margur röskur fullhugi hafi gengið vasklega að starfi bruna- nóttina. En þar gerðist gamla sagan. Þessir ágætis- kraftar gátu ekki notið sin. Engin stjórn, áhöld í ó- lagi, reykhjálma vantar, foringjalausir og hjálmlausir