Búfræðingurinn

						...TiioL'-'rr-jat vor og haust og varnir gegn byí. J

Iimganguiv

>a.ð er alkunriaíað~na.-turfi'ost vor og haust geta komið fyrir og

gerb .skaða í .ölun heruðum iandsins meira eða minna.Eru bau e.lgeng-

ust í mai,jéní og septenber,en sjaldgæfari í júlí qg agust.ie3.3i

næturfro'st eru stundum svo væg.ao groðurinn sakar ekki,ea hinsvégar

kemur það fyrir , ekki sjaldan 1 sumum liéruöumjaöýmsir garoáveir.Gl.r,

einkun kartöfiur,kijóta ir.ikinn skaða í þyíl.íkum frostnottun.ElÖð

þeirra og stonglar sfeeamaet og stundum ger.fellur grasið niður áð mold

ietfca er svo alpekkt flestum þeim, er^ga. ðræ'kt stunda.að ura það p'arf

ekki frekar að ræða.J?etta getur komið fyrir bæði vor og hauct og er

'það alls ekki sjaldgæft í sumum héruðum,áð vaxtartíni kartáflanna

styttist um 3-6 vikur éða jafnvel meira.Uppskeran minnkar auðvitað

að sama skapi og vaxtartímiim styttist,Skaðinn,sera af þessu hlýist,

verður því oft gtiifinnanlegur og tel ég því fullkomlega tix.ahærfc að

hreyí'a þessu máli og það þarf að gera mei.ro en það/Þ.að þ.friti að

rannsaka ]pað,hvort ekki væri hér hægt að gera rrcitt til yárnar pcsz-

um illa gesti.Sg þykist bess fullviss,að bændur mundú vilsa legg^a

nokkuð í 3Öiurnar,til bess að verjast skaða. ai ^turfrosti gg þao því

frekar sem frost gera vanalega vart við sig aöoins S^SSS^s: vaxtar-

timanun.Ein einasta^frostnótt getur þannig oft valdiö mjog nikiiLm

og almennum skaða,þótt veðurfar sé annars blítt.hað nun varla ofmælt

að í öumum sveitum landsins séu næturfrost vor og haust órðugasti

þröskuldur kartöfluræktunarinnar.

Eg vil þvi leitast við að gera hér grein fyrir reyhslu manria og

tirraunum erlendis á þessu sviði,eirkum aorskum,en ovíar og Bánnar

hafa einnig varið isiklu fé og K&-rc±iq§iím tíma rannsóknir á nætur-

frosti,einkum hin síðari ár.Annars er þetta viðfangseini jmjög gamalt.

íyrir um 2ooo árum síðan var skrifað úm það og m.a. ráðlagt að

fr-amleiða reyk sem vörn gegn næturfrosti.J?að er h'eldur ekki aðeins

i norðlægum löndum, seia narturfrost 3rf.ir Baxtartamann^gera ska"ða?það

er engu síður i suölægum f jailalöndum, þótt hitinn :sé þar mikili á

mðti þvíjSem við eigum að venjast.iefcta einkenni.lega fyrirbrigði

stafar af því,að þar eru ræktaðar veikbyggðari jartir,sejn þola ver

kulda en þær ,.sem ræktaðar eru í norðlægum IoHblum'."^umstaðar í neitum

löndum,þar sem vex vínviður og ávaxtatre,þarf stundum að gera sér-

stakar ráðstafanir,til að kuld.inn ekki skaði þessar jurtir.,

Pyrst mun ég lýsa nokkuð pnsum atriöum viðkomandi eðli næturfrosts

I- ijðli næturfrost§.

Allir hlutir. senda í'ra ier" geisía,meðan hiti beirra er yf ir

abtíoiut'' núllmark,en það er taílð véra -8-2/5 graður C. og er talið,

að só. kuldi rík.i í himingeimnum. ðtgei siun þessi^er mjög mismunandi.

Sumir geislar eru siáanlegir með berum auguiii-lnós eða IjJsgeislar,

en^aðrir eru e'kki snáanlegir og eru þeir kallaðir dimir.ir hitageislar.

i'rá heitum ofni geislar hiti útí herhergiðkJÞað eru'dimmir hitageisl~

arsem við ekki 3jáum,en finnum aðeins ti.l.E-n sé ofninn rauökynntur

þa sendir hann einnig frá sér Ijðsgeisla og e.r það einkum auðsætt,ef

dimmt er í herberginu.

Gej.slarnir eru mældir í Öldulengdum og er v.ið mælir.gar þeirra

ven,julega notuð einingiii my,scm erj-f YTo >o úr mm.^érhver litur sóiar-

lóossins er sérstök teguhg geisla með ákveðna ölduiongd.HÚn er minnst

1 blaum geislum 0j4^my,en mest í rauoum geislum 0,76 my.Sn auk þess

hafa inenn fundið osýniíega geiela.liafa sumir þeirra minni qldulengd

en 0,/-i- my-útf j6lubláir,en sumir meiri öldulengd en O.yS •.iy-útrauoir.

tessar tegundlr geisla gera aðeins vart viö sig með serátakum áhrif-

um.I sambandi við efnið,sem nér ræ.^ir um,hafa ntrauðu geislarnir

serstaka þyöingu,því að hitaáhrif þeirra cru mlkil.l^aT'eru l.ieif, scra

her að framan voru^nefndir dimmir hitageislar.

j?ess er gotið hér að fráman,að allir hlutir sendi irá sér geisla,

en me.ð.an hlutirnir eru kaldir eru öldulengdir gcislanna mikiar,þ.e.

geislunin verður aðallega bos;útrauðir geislar,en eftir því sera hita-

stigið vex styttast öldurnar.

Méð tilliti til geisiunar má s.kifta hlutum 1 ? aðal-flokka:

l.Hlutir,sem hleypa geislunum moira eða mihna í gegnum sig-gler.

2.íilutir,sem kasta geislunum að mestu frá sér aft\ir-speglar.

\   5.hlutir,sem drekka geisiana í sig ,en geta þó kastáð beim fra

scr ai'tu.r begar umhverfið kólnar.I'ennan eiginleika hafa einkum svart

ir hlutir.