Búfræðingurinn

						13

Nokkrar efnagreiningar á heyi

f...... f f a ~s"úm r i ni i I" 9 ~"5*.

Cu'tvaii>sérindi,fl"utt 15. jan. 19:H«)

Ráttvirbu áheyrendur!

Eg skal byr.ia með nvi að skýra stuttlega tilgrög þess rr.álSjSeœ

i'íiér er ætlað flýtja iiér í kvöId.Einsog laonn muna.,var heyskapartið

hér sunnanlands rgög óhagstæð s.l. sumar.Hey hröktust því viða til

muna og þegar farið var að nota þessi hey,jþotti á þvi beru,að þau

væru lett,og einkanlega að kýr mjólkuðu illa af þeim.Ennfremur hafði

Búnaðarfelag lslands,i byrjun septombermánaðar,latiö gera tvær efna-

greiningar af^töðu.Var annað sýnishorniö,sem rannsakaöyvar,frá Breiða-

bólstað í Eljótshlíð^en hitt noröan úr Eyjafiröi.fiannsóknirnar sýhdu

mjög ólíkar niðurstööur,þvi að greinilogt var,að taðan^að noröan var

mikið betri.Af pessum ástæðum þotti sennilegt,að hey hér sunnanlands

hefðu^skemmst til munajvegna veðurfarsjns i sumar.Stjórn 'B.í. tok

þvi 'þa ákvörðun,i samr-aöi við atvinnumálaráðhorra,aö saína nokkrum

töðusýnishornum til efnagreininga,á svæðinu vestan frá Haffgarðara

og aiistur að Vík í Mýrdal.Thoódor Arhb,jörnsson ráöuhautur,sa uin ofl-

un sýnishornanna,en efnagreiningarnar voru gerðar á Rannsojrna-stofu

Rikisins i fieykjavik.

Fyrir nokkrum dögum síðan fól stjðrnarnoi'nd 3.1. rn.Gr að vinna

úr niðurstöðum eí'nagreininganna og royna að $raga af þeim ályktanir,

sem gætu orðið bændum á fyrnefndu svæði til Íeiðbeini.ngar um^fóðrun,

serstaklega fóðrun á mqólkurkúm.Enrifremur ákvað stjornin,að 6g skyldi

að ötarfinu loknu flytia erindi í útvarpið urn athuganir mínar.Eg

verö að taka bað frarrWþví miður-að hætt er við,að ckki vorði^eins

mikio gagn að^þessu og æskilegt hefði verið.Valda pvi þr^jár ástæður;

1 fyrsta'lagi eru efnagreiningarnar offáar. í öðru^iagi raa s.egáa,að

okleyft sé að álcveða foðurgildi heys með fullri nákvæmni eftir efna-

greiningum'eingongu-Paö á pó að vora unnt að komast nálasgt hinu rétta

og vona^6g,að mér íakist pað.í þriðja lagi er^nú oroið áliðið vetrar

og upplýsingar pær,sem 6g hefi aö flytja um fóðurgildi töðunnar,

berast því nokkuð seint til^bænda.

Áður en ég byrja að skýra frá efnagreiningunum,tel ég nauðsyn-

legt að fara nokkrum orðum um næringarþörf búf ,járs.Eg skal vera eins

stuttorður um þessi atriði og mér ér mogulegt og ræöa um það eitt,'

sem nauðsynlegt er til skilnings á því,sem óg hefl að segja um efnagr,

Næringarþorfin er^grundvallaratriöi við alla fóðrun.Til bess aö

geta fóörað á réttán hátt,verða menn að vita,hvors^skQ^i.iurnar þarfn-

ast.NærinKarpörf búf.iárins.og reyndar allra dýra.má Sfi^lftS^. tvo aðal-

ast.Næringarþörf bufjarins,og reyndar allra dyra,ma

þættiiAnnarsvegar orkupörfina og hinsvegar þörfina xyrir æ;. > .¦ ¦ • .¦¦'!

scrstök efni. Pau efni ur'heymu, sem^koma að notum við' orkufrarrLle'Tð"sl

^ru aoa'llega ýms kolvetni, sem eru náskyld helztu na^ringarefnunum í

korni.Pó er alltaf eitthvað af feit.i í  heyinu, en. svo lxtið,a.ð það e.r

"3-lgert aukaatriði,þegar um næringargilcii heys er að ræða.Annars er

feitin verðmætur orkugjafi og keinur að notum í ýmsum öðrum fóöurteg-

undum on heyi.Við efnagreiningar er kolvetnunum skift í tvo aðal-

f lokka:Nefnist annar tréni eða t~jurtataugar, cji hinn er vcnjulcga. ^all-

aður ömiur efni.í síöari flokknum eru "cll hin auðmeltari og næringar-

meiri k6'ívetni,en jurtataugarnai' eru mikiö tormeltari og verðminni.

Er sérsta.klega mikið af 'þeim i heyi af síðslegnu grasi,en pao er

alltof algengt fóður hér á landi.

^Vísindamenn mæla orku. fóðursins i hitaoiningum eða kalórium.,on

su eining hefir ekki ennþá rutt sér til rums""T hiniii. "praktisku"

foðurfrœði htiá okkur eða á Norðurlöndum yfirleitt.Her^og^i nágrannav-

lönduia vorumTDanmörkUjNoregi og Svibjóð,mæla memi orku foðursins i

hinum s.n. fóðureiningum.Eitt kg af raeða,lbyggi er þar lagt til grund-

vallar og næring su,sem i þvi felst,talin oin fóðureining.Ein foður-

eining af öðruni fóðurtegundum á að innihalda nafnmikla næringu.Þannig

er ven^ulega talið,að i fóðureiningu þuffi 2 kg af isl. meðálteðu.

_J?a skal ég'vikna aö hinum seinna þætti næringarþarfacrinnar-

þórfinni fyrir sérstök efni.Þcssum efnum er ven,juloga skioað i þr;já

Í°T"ka.0£ oru ^eir þess.irSEgg;jahvítuefni, steinefni eða sölt og bæti-

~íiii eöa vi.tarnin.3kal 6g Tara^nokkrum orðum um hvcrn þessarag'nærihga-

efriaflokka og þá fyrst snúa m.6r að ogg(iahvítuefnunum. 3?au haf'"J's6r-

störfum að gogna i likainanum og geta. onnur næringarefni ekki komið 1

þeirra stað.Þessi. sérstöri1 eru m..a.. fólgin i þvi,,að viðhalda .og mynda

hina egg^ahvituriku vefi likamans}t.d. vöðvaþræðina.í mjólkinri er

mikið af eggjahvitefnum og til mjolkurmyndunar þarf þvi hæfiicga