18 Lokræsi leiða lofb.Eins og kunaugt er, ei'ga, lokræs'd iö leiða burtu skaðlegt vatn ur ^ar.ðyeginum.Iin^á síðari árum hafa seim fundið, að bau leiöa-einnig^loft og haf bvi þýðingu fjrir lof/tskifti jaro- vegsins.3?etta var,mér ýitanlega/fvrst rannsakað á norsku tilrauna- etöðinni Voil 1.919• Hannsóknin var gerð hannig. Rwsismunna yar lokað loftbétt að öðru en þvi,að endi á gUmmíslöngu var settur i samb'and við ræsið.Yfir skurcina,sem ræsið endaðl í,var svo/b.jaldao c»g þanni'g um búið,að engin nreyfing var á loftimrþar inni.EÓmullar.hnoöri yar síðan hengdur úpp í grörmum spctta cg látinh vera rett við opið á slöngunni, sem var í sambandi^við rfesið.Annar bómullarhnoóri-var á sama'hátt settur upp rétt hdú^en utan viö gummíslöngmna.Við athugun kom nú í ljós,að hnoðrinn við slönguopið Lreyfðist frá pvi,þótt hinn imoðrinn væri alveg kyrr.Oat það ekki stafað af öðru en loft- straum útút-ttræsinu í gegnum slcmguna.Hið sáma mátti s;já ioeO tveimur logandi Ijosu'm,'þaf sem onnað var haft við op 3löngunnar,en hitt rétt til hliðar vio það.Pecta sama var einnig rannsákað á áhnan háttjt Nokkuð frá opnam skurði,þar sem lokræsi lá un,lir,var grafin r.ola r.ið- ur í narðvep';inn,þó ekki dýpra en svo,aö bctn^hennar var '+ö-í?o Cm cf- ar en ræsið.í botn holurmar var síðan helt daiitlu af breníii-steins- ;•¦ kolefni(CSp) ,en það er ákaflega daunillur vökvi,.og mold. 'i'cokaO "ofan i holuiia aftúr.Eftir nokkurn tíraaf,misjafnlega Iangan,'fannst lykt.in af brennisteinskolefninu greiniiega, í fremra opi ræsisins,en þangaó gat það aíieins borist með loftsiraum 1 g.egnum ræsið.Við eina athUgun barst^brermisteinskolefnið 5o m á 1/2 kist.,við aðaa lo9 m á /4 klst., við þá þrið.ju 166 m á tæpri klst. ,og var þa ræsiö ekki beint.Hraði loftstraumsáms,er brennisteinskolefnið barst með,hefir því vericf ioo—'-K'56 m a kTst. og þó heldur meiri,þegar telcið er tillit til pess tirna,er breimisteinskolefnið þurfti til að komast niður i^ræsið gegn- um 4o-5o cm þykkt mcldarlag.Þessar tilraunir sýna það ótvírætt,ao loftholur .jarðyeffsins tæmast í lokræsin Qg eftir beim fer loftstraum- ur nið\.ir eft;ir þeim T somu átt óg vatnið' rennur og u't um^mynni"þeirra En af^]pessu. leioir^að í loftholur_ narðvegsins strejmijc nýtt lcfo ut- an frá og á bann hatt a ser endurny.'iu'ri 'stao^Loftstf'aumrir' i gagnstæða att-upp eftir lokræsunum- a ser ékki staó.jÞað var einnig ranns.akað á Voll,með pvi t.d. að grafa holu alveg niöur i iokræsi aokkru oxar en brennisteinskolefnið var .sett niður,en þar-farmst engin iykt af þvi.Lokræsin hafa á þennan ^att^mikla býðingu. fyrir loftskiftið í jarðveginum og má með nokkrum rétta seg^ja.ap þau séu öndnnari'æri hans Hvernig á þossum loftstraumum otendur,er oylst.Þeir virðast vera mjög óreglulegir,stundum sterkir,stundum veikir eða jafnvel engir og einstaka sinnum hafa fundist íítilsháttar goiukippir i.nn á vio. Stundum^éru dagaskifti aö st:/rkleika straumoins,stunduir. er bann rais- jafn á ýmsum timum solarhpingsins,hann virðist -jafnsterkur i stormi og i logni,eins hvort sem vatn rann eftir ræsinu eða ekki.O.rsakir hans eru yfirleitt óþekktar. Þrýstixigur á_ ,jrirðveginn örfar lof bskifti hans. Petta atriði var einnig rannsakað~a ti 1 raunastooinni Vo 11.Kom paf""Í~ ljós,að allur þrýstingur,sem jarðvegur verð'ur fyrir,t.d. af gangi manna og dýra, voltun o.fl.,hefir talsverð áhrif á ioftskiftið allt niður i 1/2 ra dýpi eða þar um bil.Við prýsting tæmast loftholur jarovegsins^harui "andar" frá sér,en. þegar þrystingnum linnir ta'ka Íoftholurnar til sin loft aftur,frá andrúmsloftinu,jarðvegurirm "andar" aö sór,en "innöndunin'' verður þó aldrei eins mikil og "útöndunin''.Það er þvi auðsætt,að .jarðvegurinn er tálsvert f^aðúrmagnaður og/bekur o.b nokkrv en ekki að öilu leyti aftur 'fv.rrj. lögun sina eftir brýsting.Paö e.o undravert,hvað mjög lítill þrýstingir getur v.erkað 1 þessa átt. Hans verður mest^vart i mýrar.jörð.Moð nalcvæmum tækjum mátti þar finna áhrif af þrýsti.ngi mcð einum fingri i 1 m fnarlægð,með fecfei'í 2 m ftjerlægð og begar dráttarvél var ekið yerkaði hún 3 m ut frá sér. Pað er þvi auöséð,að völtun,ekki sizt á mýrarjorð,hefir ekki aðeins hún m,jög i.oft- ar par me.ir.i o-g ,en þess er séx'- staklega mikil þörf i mýrarjörð.Mýrlendi þykir og erlendis gefa gott beitiland.Má ætla að það standi i nokkru sambandi við pað,að dýrin troða hana saman og örfa ioftskiftið a likan hábt og völtun.Vö3tun- er nauðsynleg við alla ræktun,einkum á mýrar,iörð,og hefir hér've'rið mirmsc á eina þýðingu hennar,sem mé.r vitanlega hefir ekki ver.i ð bent a fyr hér á iandi. „ k , r> d Guðmundur Jonssoa.
Beinir tenglar