Eldsvarnablaðið

						ELCSVARNABLABID

inn svo mikill, að vatnið leysist

þegar upp í frumefni sín, cn við

það myndást ýmsar gastegundir,

sem örva eldinn, og auk þess geta

snöggar hitabreytingar valdið pví,

að járnstykki brotni, hvíli þungi á

þeim. Við minniháttar bruna er

hins vegar sjálfsagt að beina athygl-

inni að óvörðum járnhlutum, áður

en hitinn er orðinn of mikill, því að

járn missir burðarþol sitt við mik-

jnn Jiita og getur bognað, og skaj

því dæla á það nógu vatni, svo að

það hitni ekki.

Ekki má beina bjnunni á inj'öl-

bing. Bunan dreifir bingnum og eld-

urinn magnast. — Stundum getur

sprenging hlotizt af. Þar á vatnið

að falla eins og regn.

Varast skal að stefna vatnsbun-

unni á rafleiðslur. Vatn leiðir raf-

magn, og afleiðingin gæli orðið sú,

að maðurinn fengi rafstraum í sig.

Rannsóknir hafa þó sýnt, að öflug

vatnsbuna er sjaldan hættuleg, þó.t

henni sé stefnt á rafleiðsur.

Eigi að verja hús eða vöruskála

fyrir eldi, skal beina bununni á ann-

an hátt, en þegar slökkt er. Þá er

til einskis gagns, að bunan sé sér-

staklega aflmikil. Hins vegar á að

láta hana leika um svo stóran flöt

sem auðið er. Maðurinn stendurþá

fjær, svo að vatnið væti stærri ilöt

'í einu, og helzt á að beina bununni

á ská, svo að hún leiki um endi-

langan ilötinn, eða þá að nota úða-

dreifara. Bunan á að Ieika aftur

og fram um efri brún veggjar eða

þaks. Hitinn er mestur efst, hætt-

ast við að kvikni í, og vatnið renn-

ur niður; þannig ný.ist vatnið bezt

Varlega skal fara með glugga. Ekki

má brjóta þá með bununni. Þó verð-

ur að verja þá hitanum. Vatnið á

að falla eins og regn á efri brúnir

glugganna.

Um orsakir bruna

Eftir Pétur Ingimundarson

Forðíst þetta!

í sambandi við eldsvarnaviku

Slysavarnafélags íslands hef ég lof-

,að að segja nokkur orð um eldfitn

efni og orsakir bj-una.

Eins og við vitum, getum við

^ekki komizt hjá að nota ýms eld-

fim efni til iðnaðar, til véla og til

heimiljsnoita í ýmsum myndum, okk-

ur er því nauðsynlegí að kynna okk-

ur, hvað við á um meðferð slíkra

efna_, o^ hvernig við getum að

skaðlausu umgengizt þau. Því miður

fáum við ekki fulla fræðslu um

þetta í opinberum reglugerðum,

sem um þessi mál ræða, þótt þær

séu góðar á mö gum sviðum, meðal

annars af því, að þær reglugerðir

eru til áður en efnin fóru veru-

lega að flytjast til landsins, eins

og t. d. benzín o. fl. Nágranna-

þjóðir okkar eru komnar miklu

Íengra áleiðis í þessum efnum, en

það ,er í sjálíu sér eðlilegt, meðal

annars af því, að þær vinna að

framleiðslu efnanna, en það gerum

við að litlu leyti. Þær hafa því

flokkað eldfim efni og gert ráð

fyrir ákveðnum ráðstöfunum fyrir

rivern flokk, ef.ir því, sem við á, og

skal ég taka hér upp ágrip af slíkri

flokkun.

I fyrsta fbkki eru eldnæmir vökv-

ar, sem ekki er hægt að blanda með

vatni, pg sem við allt a*ð 21 stigs

hita á Celsius, miðað við 763 mm.

loftvogsstöðu, breytast í eldfimt

loftefni. í þessum ilokki eru gaso-

lin, s'.einol u.t;r, s^einolíubenzín, létt

olíunafta, bensol og fkira, en sér-

staklega eldfimt efni er brennisteins-

benzín, þungt benzín, steinolíuspritt,

benzíneter, nafta, benzínnafta, stefn-

kolefni, eter og Kolbdium. — Þessi

efni má ekki geyma nema í sérstak-

lega vel þéttuin ílátum, og aðeins

ákveðinn hluta þeirra á hverjum

stað.

í öðrum flokki e_u vökvar, sem

ekki er hægt að blanda með vatni,

og sem breytast í eldfitn efni við

21 til 50 stiga hita á Celsius, miðað

við 763 mm. loftvogasíöðu. í þess-

urn flokki eru ýmsar olíur unnar

úr jarðolíu, eins og steinolía, Stan-

dard white, Water white, deinants-

olía og terpentínolía, og auk þess

ýmsir vökvar unnir úr tré, torfi

brúnkolum og steinkola'.jcru.

I þriðja flokki e.u ýmsar mótor-

olíur, til dæmis sólaro'.ía og stdn-

koiatjara, sem ekki er hægt að

blanda með vatni, en sem brevt-

ast í eldfim loftefni við 50 til Í40

stiga hi'a á Gelsius, miðað við 763

mm. loftvogarstöðu.

í fjórða flokki eru loks vökvar,

sem hægt er að blanda með vatni,

en hafa þó í sér efni, sem b.eyíast í

eldfim bftefni við 21 stigs hita á

Gelsius, miðað við 763 mm. loftvqg-

arstöðu. I þessum ilokki eru meöal

annars ýmsar spíritustegundir með

11,5 prosent hreint ar.cohol og Ace-

tone jntð 6,5 prósent Acetone. Þá

eru að sjálfsögðu settar strangar

reglur um meðferð og geymslu á

púðri, dínamili og öðrum sprengi-

efnum o. m. fl.

Þessi síðustu ár er 'farið að nota

hér töluvert af selluloselökkum og

gúmmílími, en efni þessi eru afar

eldfim og sprengingarhætta af þeim,

ef um stórar birgðir er að ræða.

Ég hef nú dvalið um hríð við

eldfim efni, án þess þó að nefna

nema nokkurn hluta þeirra. Ég sný

mér svo að orsökum bruna, og hvað

þær kenna okkur.

Þegar talað er um orsakir bruna,

væri rétt að gera nokkurn greinar-

mun á hinum ýmsu orsökum, að

því leyti, að sumar þeirra verður

ekki komið í veg fyrr, ja:nvel með

því að beita ýtrustu nákvæmni, aðr-

ar stafa blátt áfram af þekkingar-

skorti og' sumar af skeytingarleysi

eða drætti og gleymsku á því, sem

nauðsynlegt er að gera. Það er

fjarri því, að þetta séu ásetnings-

syndir, þótt endirinn verði oft baga-

legur fyrir þá, sem þetta snertir

eða að því standa. Það er margt,

sem við ekki getum komið í veg

fyrir, sem veldur bruna. Við skulum

taka til dæmis rafmagnstaugar húsa,

2em geta hæglega kveákft í húsunv

og hafa gert það, en til þess geta

legið ýmsar orsakir, svo sem bilun

á rafmagnstauguiuim af raka eða

öðrum orsökum, t. d. ef við þær

eru tengd skemmd áhöld, ef ein-

angrun þeirra mælir núningi og þær

ná að brenna saman, o. m. fl. Við

þekkjum líka verkun þess, þegar

eldingar ná sambandi við rafmagns-

Iriðslur og eyðileggja rafmagns'aug

arnar og kveikja í húsunum. Við

vitum, að gaslagnir e u eVki hættu-