urn skerf til siðmenningarinnar. Þau stuöluðu í fornöld til þess, að tímatalið var sett, bg komu egypzkum prestum til að skrá sólmyrkva með slíkri umhyggju, að þeim tókst að lokum að segja þá fyrir. Ég er reiðubúinn til að viðurkenna þessar tvær verðskuldanir, en þá er líka upp talið að þvi, sem mér er kunnugt. Orðið trú" er notað í mjög óljósri merkingu nú á dögum. Fólk, sem er undir áhrifum ný- ustu tízku. í mótmælendatrúarbrögðum, notar orðið til þess að tákna sérhverja alvörugefna, persónulega sannfæringu um siðgæði eða nátt- úru alheimsins. Þessi notkun orðsins er í fylsta máta ósagnfræðileg. Trú er upphaflega félags- legt fyrirbrigði. Hitt má vera, að kirkjur geti rakið uppliaf sitt til sterkrar sannfæringar ein- hvers einstaklings, en þessir fræðarar hafa sjaldan haft mikil áhrif á kirkjur þær, sem þeir stofnuðu, meðan kirkjurnar sjálfar höfðu hins vegar geysileg áhrif á þau þjóðfélög, þar sem þær blómguðust. Ver skulum athuga það dæmi, sem kunnast er arfþegum vest- rænnar siðmenningar: Kenning Krists, eins og hún birtist í guðspjöllunum, hefir haft frá- munalega lítið samband við siðfræði kristinna manna. Frá félagslegu og sagnfræðilegu sjón- armiði er Kristur alls ekki hið ábærilega í kristindóminum, heldur kirkjan, og ef vér ætl- um að dæma um kristindóminn sem þátt i mannlegu félagslífi, þá tjóar ekki að leita heimilda í guðspiöllunum. Kristur kendi, að menn ættu að gefa eignir sínar til fátækra, að menn ættu ekki aö berjast, að menn ættu ekki að fara í kirkju, að menn ættu ekki að refsa 48