Almanak alþýðu

						trúði; pessi kenning krafðist pess, að gerðir

manna væru að minsta kosti ekki undirorpnar

lögmáli náttúrunnar. Á hinn bóginn var (eink-

um á átjándu og nítjándu öld) trúin á guð seni

löggjaía og lögmál náttúrunnar pá talin ein-

hver helztu rökin fyrir tilveru skaparans. Á

síðari tímum hefir mótbáran gegn slikri lög-

stjórn í págu hins frjálsa vilja orðið ábærilegri

en sú trú, að lögmál náttúrunnar væru sann-

anir fyrir tilvist löggjafans. Efnishyggjumenn

notfærðu sér lögmál eðlisfræðinnar til pess að

sýna eða öllu heldur reyna að sýna fram á,

að hreyfingar mannlegra likama hlíti vélrænni

forákvörðun, og af pvi leiði, að alt, sem vér

segjum, ásamt hverri hreyfingu, sem vér ger-

um, hljóti að liggja utan við alla möguleika

hins svonefnda frjálsa vilja. Sé petta rétt, pá

hafa peir hlutir ekki mikla pýðingu, sem eru

eftir skildir handa hinu óbundna *sjalfræði

voru. Ef pær líkamshreyfingar, sem til purfa,

livort heldur maður yrkir kvæði eða drýgir

inorð, orsakast eingöngu af eðlisfræðilegum or-

sökum, virðist heimskulegt að reisa manni

minnisvarða fyrir annað, en hengja hann fyrir

liitt. I sumum háspekilegum kennikerfum gætu

samt átt sér stað peir afkimar hreinnar hugs-

unar, par sem viljinn væri frjáls; en par sem

aðferðin til að miðla öðrum pessari tegund af

hugsun byggist að eins á likamlegum hreyfing-

um, pá hlýtur svið frjalsræðisins samt að verða

öðrum ómiðlanlegt og pannig sneytt allri fé-

lagslegri   pýðingu.

Þá hefir frampróunarkenningin ekki haft all-

litil ahrif á pá kristna menn, sem a annað borð

63