Almanak alþýðu

						(electron) sjálft hegöar sér nokkurn veginn

eins og pví sýnist. Mín skoðun er sú, að petta

sé að eins bráðabirgðaniðurstaða, og að eðlis-

fræðingar muni, er stundir líða, uppgötva lög-

mál, er stjórni jafnvel hinu smávægilegasta fyr-

irbrigði, enda pótt slík lög kunni að verða

býsna ólik peirri eðlisfræði, sem nú er viður-

kend. Hvernig sem pvi er farið, pá er vel

pess vert að festa sér í minni, að nútímakenn-

ingar um hin smávægilegri fyrirbrigði hafa

enga hagnýla pýðingu. Sýnilegar hreyfingar

ibg í raun réttri allar hreyfingar, sem nokkurs

gætir i mannfélaginu, taka yfir slíkan fjölda

frumeinda, að pau koma hæglega undir sjónar-

horn hinna gömlu lögmála. Til pess að yrkja

kvæði eða drýgja morð (svo vér komum aftur

að sömu líkingunni), pá er nauðsynlegt að

hreyfa talsvert rúmtak af bleki eða blýi. Vera

má, að ódeilin, sem blekið mynda, danzi frjáls-

lega í sinum litla danzsal, en danzsalurinn f

heild sinni hreyfist samkvæmt hinum gömlu

lögmálum eðlisfræðinnar, og petta er hið eina,

sem snertir skáldið og útgefanda pess. Þessar

nútímakenningar hafa pannig enga umtalsverða

pýðingu fyrir pau viðfangsefni mannsins og

áliugamál, sem  guðfræðinginn skifta.

Spurningin um frjálsan vilja stendur pannig

nákvæmlega á sama stað og hún var. Hvaða

hugmyndir sem menn gera sér um hann frá

sjónarmiðum hinnar fjarrænustu háspeki, pá

er hitt deginum ljósara, að enginn trúir á

hann í reyndinni. Allir hafa æfinlega trúað pví,

að hægt sé að temja skapgerðir; allir hafa æf-

inlega trúað pví, að afengi og ópium hafi sér-

5                                                                      65