skelfingunni einni saman; hún skírskotar einnig til mannlegs sjálfsálits. Sé kristindómurinh sannur, þá er mannkynið ekki eins lítilfjörlegir ormar og það virðist vera; alheimsskaparinn hugsar um mennina og gerir sér það ónæði að lita íi þá með velþóknun, þegar peir eru þægir, og vanpóknun, þegar þeir eru óþægir. Þetta er mikill heiður. Okkur myndi ekki detta í hug að grúska í mauraþúfu til þess að sjá, hvaða maurar intu af hendi sina smávægilegu skyldu, og því siður myndi okkur detta i hug að taka þa maurana frá, sem væru aftur úr, og kasta þeim á bál. Ef guð gerir slíkt við okkur, þá sýnir það, hve þýðingarmiklir við erum; samt gerir hann okkur enn þá meiri heiður, ef hann launar hinum góðu meðal vor með eilifri sælu á himnum. Þá má ekki gleyma hinni til- tölulega nýju hugmynd þess efnis, að alheims- þróunin miði öll að því að ná þeirri tegund árangurs, sem vér köllum hið góða", það er að segja þeirri tegund árangurs, sem veitir oss ánægju'. I þessu eru líka fólgnir miklir gull- hamrar fyrir okkur, að alheiminum skuli vera stjórnað af veru, sem hefir sama smekk og við og sams konar fordóma. Réttlætlshugmyndin. Þriðja sálfræðilega hvatningin, sem trúar- brögðin fela í sér, er sú, sem miðar að rétt- lætishugmyndinni. Ég veit til þess, að margir frjálshyggjumenn bera mikla virðingu fyrir þessari hugmynd og alíta, að hana beri að varðveita þrátt fyrir hnignun trúarlegra fræði- kenninga. I þessu efni er ég þeim ósammála. 69