krlstin manneskja hlýtur að halda þvi fram, að hinn síðari ai' mönnum þessum hafi verið dygðugri en hinn fyrri. Slík afstaða er auð- vitað hjátrú ein og algerlega andsta>ð allri skynsemi. Samt sem áður er slíkt þrugl óhjá- kvæmilegt, á meðan hjásneiðing synda er álitin þýðingarmeiri en jákvæðar verðskuldanir, og meðan þekkingin er ékki viðurkcnd sem hjálp- armeðal til að lifa gagnlegu lífi. Hin síðari og grunnstæðari mótbára gegn not- færslu ótta og haturs með þeim hætti, sein kirkjan ástundar, er sú, að nú er hægt að upp- ræta þessar tilfinningar næstum þvi algerlega með uppeldislegum, hagrænum og pólitískum umbótum. Uppeldisumbæturnar hljóta að verða grundvöllurinn, með því menn, sem haldnir eru hatri og ótta, munu alt af dást að þessum til- finningum og óska eftir að halda þeim við, enda þótt þessi aðdáun og þessi ósk muni sennilega vera ómeðvitandi, eins og hún er venjulega hjá kristnum mönnum. Því fer fjarri, að erfitt sé að skapa uppeldi, sem miðar til þess að útrýma ótta. Að eins er nauðsynlegt að meðhöndla barnið með góðgirni, setja þaö í umhverfi, þar sem framtakssemi er möguleg án slysalegra afleiðinga, og vernda það fyrir öllu sambandi við fólk, sem haldið er af óskyn- samlegri hræðslu, hvort heldur er við inyrkur, rottur eða þjóðfólagsbyltingu. Ekki má heldur gera barnið að skotspæni strangra refsinga, hótana nö alvarlegra eða fasmikilla atyrða. Að vernda barn gegn hatri er töluvert vandasam- ara. Með nákvæmum og hnitmiðuðum jöfnuði milli ólikra barna verður að gæta þess vand- 74