17. júní

						35

hún fleygði sér í fang honum, eftir að þau höfðu afklæðzt yfirhöfnum sín-

um, og sagði um leið og hún smeygði sér fast upp að honum öllum: Elsku,

berðu mig upp til mín, ég er svo þreytt, þá bar hann hana að herbergis-

dyrum hennar, setti hana þar niður og bauð góða nótt með sínum vana-

lega, rólega málrómi.

Eitt augnablik leit hún á hann logandi háðsaugum, svo skellti hún

hurðinni í lás á eftir sér, án þess að anza honum.

1 tvo daga á eftir lét hún sem hún vissi ekki, að Björn Björnsson væri

til. Svo tók hún aftur upp sitt fyrra viðmót.

Þannig voru viðskipti Björns Björnssopar og dóttur Ásmundar heild-

sala þennan vetrartíma. Nú er að segja frá karlmönnunum.

Þáttur Ásmundar heildsala í uppeldisstarfinu á Birni Björnssyni var

ekki síður áríðandi en ungfrúr Áslaugar, því að hann gekk út á það að móta

hans innra mann. Og Ásmundur heildsali var fús til þessa starfa, því að

honum hafði í seinni tíð virzt ungir og efnilegir menn afvegaleiðast frá

hinum sanna vegi viðskipta og stjórnmála og lenda í höndum ýmissa stiga-

manna, sem höfðu hugmyndir, sem voru hættulegar þjóðfélaginu, eins og

það átti að vera, samkvæmt reynzlu hans. Ásmundur heildsali hafði sem sé

mikla reynslu, og honum datt aldrei í hug, að hún væri neitt einhliða, og að

hann kynni að hafa komizt að einhverri annarri niðurstöðu, ef hún hefði

miðazt við annan tilgang en hún hafði gert; og hann gat ekki með nokkru

móti fallizt á það, að reynsla annarra hefði nokkurt gildi, ef hún fór í bága

við hans eigin reynslu.

Honum varð brátt nautn að því að útlista viðskiptafræði sína og

stjórnmálastefnu, með tilvitnanir í reynslu sína, fyrir hinum unga, nám-

fúsa manni. Hann sat þungur og feitur í hægindastóli sínum með gildan

vindil í munninum og talaði hægt og af sannfæringarkrafti eins og öll

orðin væru með stórum stöfum. Verzlunarfyrirkomulag, gengismál, kaup-

deilur og stjórnmálaskoðanir setti hann svo ljóst fram fyrir Björn Björns-

son, að hann þurfti ekki annað en hlusta og læra, öll gagnrýni og allar efa-

semdir voru gersamlega þarflausar.

Eitt kvöld seint um veturinn gerði Ásmundur heildsali eina af þess-

um kennslustundum sínum sérstaklega hátíðlega. Hanh lét færa þeim

Birni Björnssyni flösku af góðu víni, og hélt eftirfarandi ræðu: Þú ert nú

búinn að vera all-lengi hér hjá okkur, og vona ég að þú hafir haft gott af

því. Ég þekkti þig ekkert, þegar þú komst, og það var einungis af kær-

leika við móður þína, að ég tók þig í mitt hús. Nú hefi ég kynnzt þér og

séð, að í þér býr mannsefni. Mér er alltaf sárt um, að mannsefni fari í

skítinn, og þó ég hafi þá skoðun, að bezt sé, að menn vinni sig sjálfir

áfram og læri af reynslu sinni, þá býzt ég við, að það saki þig ekki, þótt

þú lendir í lukkupottinn. Ég ætla því að bjóða þér góða stöðu í verzlunar-