líf hans sýndi, en gekk ekki troðnar slóðir og var því lengi misskilinn. Auðvitað vildi Hannes Hafstein verða þingmaður, til að geta barizt fyrir áhuga- mák.m sínum á Alþingi. Bauð hann sig því fram á þing oftar en einu sinni á þess- um árum, en hann náði ekki kosningu vegra skoðana sinna í stjórnarskrármál- inu, því þær voru þá kallaðar afturhald. Árið 1895 varð Hannes Hafstein sýslu- mað.ir í ísafjarðarsýslu og haustið 1900 kusu ísfirðingar hann á þing og sat hann í fyrsta sinn á Alþingi sumarið 1901. Þegar hér var komið, hafði þjóðin skipzt í 2 harðsnúna pólitíska flokka, út af stjórnarskrármálinu og afstöðunni til Dana. Annars vegar voru Valtýingar, kenndir við foringja sinn Valtý Guð- mundsson. Þeir vildu ganga að tilboði, sem Valtýr hafði fengið hægri stjórnina dönsku að gera, um það, að ísland fengi sérstakan íslenkzan ráðherra, búsettan í Kaupmannahöfn. en ætti þó sæti á Al- þingi. En þá fór dómsmálaráðherran danski með íslandsmál og var landshöfð- inginn umboðsmaður hans hér heima og átti sæti á Alþingi fyrir hönd hans. Hins vegar voru svo Heimastjórnarmenn. Þeir vildu ekki ganga að tillögum Valtýs eða „Valtískunni" eins og sú stefna var köll- uð; töldu þær einungis verða til þess, að draga valdið út úr landinu. Þeir vildu í þess stað berjast fyrir því, að æðsta stjórn íslands yrði í landinu sjálfu, m. ö. o., að ráðherrann yrði búsettur hér á landi — og af þessari stefnu dró flokkurinn nafn sitt. Eftir kosningarnar árið 1900 voru þess- ir flokkar hér um bil jafnir, en einn þing- maður Heimastjórnarm'ánna komst ekki til þings sökum veikinda og náðu því Val- týingar aðeins meiri hluta á þinginu 1901. Hannes Hafstein var kosinn sem Heima- Bernharð Stefánsson alþingismaður. Á 90 ÁRA afmæli Hannesar Haf- stein, 4. des. s. 1., efndi útvarpið til kvöldvöku til minningar um hann. Vilhj. Þ. Gíslason ræddi um skáldskap hans og las nokkur kvæði, en Bernharð Stefánsson alþm. og forseti efri deildar flutti erindi um Hannes Hafstein, þjóðarleiðtogann og skáldið. Þetta var mjög snjallt erindi, er varpaði skýru ljósi, eftir því sem hægt er í svo stuttu máli, yfir stjórnmálaferil Hannesar, og lýsir vel hve sterkum tökum þessi afburða maður hefur náð á hugum ungra manna á sinni tíð, með ljóð- um sínum, persónuleik og stjórn- málabaráttu. Bernharð Stefánsson hefur góð- fúslega leyft Útvarpstíðindum að birta erindið. ÚTVARPS'rÍÐINDI 31
Beinir tenglar