Sindri

						4                       ALDAR-AFMÆLI RAFSEGULSINS               sindri

fyrir störf sín í þágu rafvísindanna. I Frakklandi voru þá uppi

Ampére, fjörutíu og fimm ára að aldri; Arago, þrjátíu og fjög-

urra ára og De Rive, nítján ára. I Englandi var Daniell

þrítugur; Faraday tuttugu og níu; Sturgeon tuttugu og sjö og

Humphrey Davy fjörutíu og tveggja. I Þýskalandi var Steinheil

þá nítján ára; Schilling þrjátíu og fimm; Humboldt fimmtíu

og eins; Ohm þrjátíu og eins; Rumkorff var seytján ára og

Werner von Siemens aðeins fjögurra. í Italíu var Volta sjö-

tíu og fimm ára. Sjálfur var Orsed fjörutíu og þriggja ára

að aldri.

Því hefir oft verið haldið fram um uppfundningu þessa, eins

og margar aðrar, að hún hafi verið hending ein, en það er

mesti misskilningur. Menn hafði lengi órað fyrir einhverjum

skyldleik milli rafmagns og segulmagns 03 árið 1774 gaf há-

skólinn í Bæheimi út svohljóðandi spurningu: »Er nokkur

verulegur og líkamlegur samjöfnuður milli rafafls og segulafls,

og ef svo er, hvernig verka þessi öfl á dýralíkami?« Álits-

gerðir sem háskólanum bárust um þetta voru gefnar út tíu

árum seinna* af van Swinden prófessor, sem var höfundur

einnar ritgerðarinnar. Eigi varð komist að neinni ákveðinni

niðurstöðu, þó að margir vísindamenn væru býsna nærri því

að geta leyst þetta viðfangsefni bæði þá og síðar; hjelst málið

því vakandi alt fram á daga Orsteds.

Eins og nærri má geta vakti kenning Orsteds þegar mikla

eftirtekt. Margir gripu strax við henni og hófu rannsóknir á

grundvelli hennar. Skal hjer helst nefna Frakkann André Marie

Ampére. Fregnin af kunngerun Orsteds barst honum 1. sept-

ember 1880 og 18. sama mánaðar flutti hann erindi í París,

þar sem hann lagði fram, í fyrsta sinn, frumatriði fræðanna

um rafstraum. Á þeim eru nú bygð öll þau raftæki nútímans,

sem nota rafsegul eða rafsegulmagn að einhverju leyti.

Ampére hjelt áfram tilraunum Orsteds og komst enn lengra.

Hann fann að samskonar áhrifa varð vart með því að nota

raftaug í stað segulnálar, þ. e. að straumberandi þráður verkar

1 Receuil de Mémoires Sur t'Analogie de l'Électricité et du Magnctisme, Couronniés et

publiés. — La Haye 1784.