Sindri

						SINDRI

Verndarbrjef og einkalevfi.1

EFTIR   GUÐM.   M.  WAAQE.

Yfirlit. Saga verndarbrjefa og einkalevfa er rakin ítarlega frá fyrstu

1ímum alt fram á vorn dag.                                                              RITSTJ.

Verndun uppfundninga hefst á miðöldunum. Fyrst svo sögur

fari af eru einkaleyfi veitt á Englandi; þau voru þó í dálítið

öðrum anda en nú gerist, því einstakir menn fengu einkaleyfi

til að framleiða nýja vörutegund eða stunda nýja iðngrein.

Árið 1331 var ]óhanni Kemp veitt verndarbrjef sem vefara

og litara. Árið 1336 fengu tveir vefarar frá Brabant verndar-

brjef í Jórvik og 1386 þrír úrsmiðir frá Delft. 1440 fær ]ó-

hann von Sciedam verndarbrjef til saltgerðar. Af framantöldu

er ljóst, að aðaláherslan var lögð á það, að flytja inn til Eng-

lands nýjar iðngreinar frá öðrum löndum.

Tilgangur þessi sjest á brjefi því, er Moreton kanzlari

Hinriks VII. ritaði Parlamentinu: »— til þess að þjóðin verði

fær um að framleiða listir og iðnað, ríki vort standi betur á

eigin fótum, letin minki og peningar vorir hætti að streyma

út úr landinu fyrir erlendan varning«.

Verndarbrjefin voru ýmist stíluð til allra þegna konungs,

eða ákveðins landshluta. Þau voru svonefnd opin brjef (literae

patentes), og nota nú flest allar þjóðir patent-nafnið við einka-

leyfisveitingar á nýjum uppfundningum.

Iðnaðurinn efldist nú óðfluga, en jafnframt sáu konungarnir

að einkaleyfisveitingarnar gátu orðið þeim drjúg tekjulind, og

þá hófst tímabil  sem  mest líktist einokun.  Nú grundvölluðust

1   Erindi flutt í  "IðnfræöaWúbb   ReyUjavíkuf   12. des.  1917.