Sindri

						24                       VERNDARBRJEF OG EINKALEVFI                sindri

einkaleyfisveitingarnar ekki lengur á því, að þjóðinni yrði sem

best not að, heldur að konungarnir fengju sem mest fje.

Einkum er þess getið, að Elísabet drotning hafi notað sjer

þær rækilega. Hún veitti mönnum einkaleyfi til námuvinslu,

til þess að stunda almennar iðnir, og allskonar einkaleyfi

sem urðu oft mjög óvinsæl vegna þess, að þau oft bönnuðu

þeim sem áður höfðu stundað einhverja iðngrein, að halda

áfram, eða þeir urðu að gjalda leyfishöfum stórfje til þess að

fá að starfa í friði.

Þó að dómstólarnir ónýttu oft leyfi þessi, þá magnaðist

þessi einkaleyfis-ófögnuður þó svo, að þingið fór að veita því

athygli, og byrjaði að leggja grundvöll undir rjett þann er

konungarnir höfðu tekið sjer til einkaleyfisveitinga. Fyrstu

einkaleyfislögin voru samþykt 1623, og öðluðust konungsstað-

festingu [29. maí 1624. Lög þessi heimiluðu konungi að veita

uppfundningamönnum einkaleyfi, með þeim skilyrðum, að upp-

fundningarnar hvorki hækki vöruverð nje þvingi verslunina.

Eftir að lög þessi öðluðust gildi, var með auglýsingu Karls I.,

frá 9. apríl 1639, sjerhverjum einkaleyfishafa gert að skyldu

að koma uppfundningu sinni í framkvæmd innan þriggja ára

frá dagsetningu einkaleyfisbrjefsins, ella yrði leyfið afturkallað,

ef leyfishafi hefði ekki áður afsalað sjer rjettinum. Lög þessi

voru í gildi á Englandi yfir tvær aldir.

Eitt bættist þó við á þessu tímabili. Það var lýsing upp-

fundningarinnar, sem fylgja skyldi hverri einkaleyfisumsókn.

Lýsing þessi var tekin upp í hina opinberu einkaleyfisskrá,

og var hún notuð þegar gagnrýna skyldi rjett einkaleyfis-um-

sækjandans. Vegna framfara iðnaðarins var nauðsynlegt að

leggja traustan grundvöll er byggja maetti á dóma um rjett-

mæti einkaleyfisveitingarinnar; grundvöll þenna var að finna í

»lýsingu uppfundningarinnar«, sem fylgja skyldi hverri einka-

leyfis-umsókn, og sem brátt varð aðalgrundvöllurinn undir

lögverndun sjerhverrar uppfundningar.

Fyrstu frakknesku einkaleyfislögin gengu í gildi 7. janúar

1791. Þó voru monnum áður veitt þar einkaleyfis eða vernd-

arbrjef, til þess að stunda ákveðnar iðngreinar. Árið 1551

fjekk Theseus frá Bologna tíu ára einkaleyfi til þess að smíða