Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ísland

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Ísland

						I S L A N D
„. .. . að hann og jafnaðar-
menn yfirleitt væru þeirrar
skoðunar, að þegar jafnaðar-
stefnan er orðin ráðandi i heim-
inum, þá myndi sameiginlegur
(eða    gagnkvæmur)    rikisborg-
araréttur   eðlilegur.........
Þá verður jörðin öll sameigin-
legt ættland allra þeirra, sem
búa á henni og réttur þeirra
allra jafn. Þessi er hin fagra
hugsjón jafnaðarstefnunnar. Og
um allan heim vinna jafnaðar-
menn að þvi að gera hana að
veruleika". (Leturbr. hér )
Haraldur segir, að jafnaðar-
menn vinni að því að gera
ríkisborgararéttinn sameiginleg-
an eða gagnkvæman, svo að öll
jörðin verði sameiginlegt ætt-
land allra þeirra, er búa á
henni.
En ef ríkisbcrgararétturinn
verður sameiginlegur, og öll
jörðin sameign þeirra, er búa á
henni, þá hlýtur þjóðernið að
glatast. — Ef innflutningur út-
lendinga er ótakmarkaður — og
hann er ótakmarkaður, ef allir
eru jafn réttháir, þá hlyti svo
að fara, að Islendingar yrðu
minnihlutaþjóð i sínu eigin
landi. Og þá væri þjóðerninu
bráður bani vís. Tungan mundi
spillast og týnast smám saman.
Og ríkið hlyti að hætta að vera
til.
Þora jafnaðarmenn ekki að
hugsa sínar eigin hugsanir til
enda? Og hvers vegna glápa
þeir eins og naut á nývirki, þeg-
ar, minst er á Hottentotta og
Búsknegra? Eru þeir ekki menn
eins og aðrir? Og mundu þeir
ekki hafa eins mikinn rétt og
aðrir útlendingar til þess að
flytjast hingað, ef ísland yrði
sameiginleg flatsæng allra
manna?
„Jafnaðarmaðurinn" segir, að
„ísland" þekki ekki jafnaðar-
stefnuna. En hvernig vill hann
skýra þessi tilfærðu orð Har-
alds? Og hvaða skýringu vill
hann gefa á þessum alkunnu
setningum,   sem   JafnaSarmenn
eru sífelt að tönglast á: Öreigar
í öllum löndum sameinist. —
Öreigar  eiga   ekkert  föðurland.
Hvernig mundi fara um þjóð-
erni vort og tungu, ef þessir
draumórar           Jafnaðarmanna
kæmust  í  framkvæmd?
Vill           „Jafnaðarmaðurinn"
skýra það?
Þegar bent er á öfgar Jafnað-
arstefnunnar, eru svör Jafnað-
armanna jafnan hin sömu: Þeir
þekkja ekki Jafnaðarstefnuna.
En þekkja þeir hana sjálfir?
íslandið verður að efast um
það. —
Jafnaðarmönnum ber á milli
um mörg aðalatriði stefnunnar.
Rithöfundar þeir, sem mest
hafa um hana skrifað, eru ó-
sáttir um mörg af mikilvægustu
atriðum hennar. — Yfirleitt
virðist stefna þeirra vera hálf-
gerður óskapnaður, enn sem
komið er.
Það er því dálítið broslegt,
þegar Jafnaðarmenn eru að
bregða andstæðingum sínum um
þekkingarleysi á Jafnaðarstefn-
unni.
En þekkja Jafnaða.-menn
stefnur andstæðinga sinna. —
„Jafnaðarm." á Norðfirði þekk-
ir þjóðernisstefnuna að minsta
kosti ekki.
Hann ruglar öllu saman:
þjóðernisstefnu, „þjóðrembings-
stefnu", hernaðarstefnu og
„auðvaldsstefnu".
— En hvað veldur ruglingn-
um? Er það ekki þekkingar-
leysi   eða   blekkingalöngun?
Þjóðernissinnar smáþjóðanna
eru ekki hernaðarsinnar og geta
ekki verið hernaðarsinnar. —
Þeir hljóta að taka hverri til-
raun tveim höndum, er miðar
að því að tryggja friðinn í
heiminum. Gjörðardóma á milli
þjóða telja þeir sjálfsagða og
heppilega. Enda er frelsi smá-
þjóðanna því að eins örugt, að
vopnin séu ekki látin skera úr
deilum   þjóðanna.
Stresemann, hinn látni utan-
ríkisráðherra    Þjóðverja,    hefir
Gustav Stresemann.
vafalaust unnið meira fyrir
friðinn en nokkur annar stjórn-
málamáður síðari tima. Og
hann tilheyrði þýska þjóð-
flokknum. En sá flekkur er
lýðveldissinnaður         þjóðernis-
flokkur.
Það er vitanlega jafnmikil
bábilja, að þjóðernissinnar vilji
draga völdin úr höndum fjöld-
ans. Og það þarf meira en með-
alósvífni til að halda slíku
fram.
Vinstrimenn i Noregi eru t.d.
aðal-þjóðernissinnar Noregs.
Nokkur orð til
Jónasar   Þorbergssonar.
Stjórnmálamaðurinn mikli.
Gustav Stresemann, utanrík-
ismálaráðherra Þjóðverja, and-
aðist 3. október síðast liðinn.
Dauði hans kom mönnum
ekki á óvart. — Stresemann
hafði um margra ára skeið Iagt
á sig meira erfiði en nokkur
maður gat risið undir. — Erf-
iðleikar, af innlendum cg er-
lendum rótum runnir, eyði-
lögðu heilsu hans og lögðu
hann að lyktum í gröfina, þó
ekki fyrr en takmarki hans var
náð, að gera Þýskaland frjálst
á meðal þjóðanna.
Sorg og söknuður greip
þýsku þjóðina við andlát
Stresemanns. Og stjórnmála-
menn stórveldanna lýstu yfir
því, hver á fætur öðrum, að
einn af mestu stjórnmálamönn-
um og friðarvinum Norðurálf-
unnar væri hniginn í valinn. —
Þýskaland — Evrópa og mann-
kyn alt hefði mist einn af sín-
um mestii mönnum.
íslandið hefir áður. skýrt frá
nokkrum þáttum úr æfi Strese-
manns. Og hér verður því fljótt
yfir sögu farið.
Stresemann fæddist í Berlín
1878. Foreldrar hans voru fá-
tæk og áttu fyrir mörgum börn-
um að sjá, og var Gustav
Stresemann yngstur þeirra. —
Hann sóttist eftir einveru, þeg-
ar i æsku, og fór sinna eigin
ferða.
Hann óx upp á gullöld Þýska-
Iands. Hann dáðist að Bismarck
gamla, en gerðist þó ekki fylg-
ismaður hans. — Þýskaland
var að vísu sameinað í eitt ríki,
en hann kom brátt auga á það,
að sameiningin var aðeins
hálfnað verk, sem mikið skorti
ú, að væri fullkomið.
Hann gekk menntabrautina,
og að aflokknu stúdentsprófi,
gekk hann á háskóla. Og lagði
hann þar aðallega stund á
mannkynssögu, bókmentasögu
og trúfræði. — Hann tók em-
bættispróf í hagfræði.
Þegar hann hafði lokið námi,
gerðist    hann     forstjóri     fyrir
Þjóðernissinnar smáþjóðanna
hljóta að vinna að friðsamlegri
úrlausn deilumála og góðri sam-
búð þjóða á milli. En þeir hljóta
vitanlega að berjast gegn öllum
tilraunum, er fara í þá átt, að
gera rikisborgararétt sameigin-
legan í öllum löndum. Þéir líta
syo á, að þjóðernið og tungan
sé máttarstólpi þjóðanna og
allra einstaklinga jarðarininar.
En „Jafnaðarmaðurinn" á
Norðfirði er á annari skoðun!
Það er ástæða til þess að halda,
að hann telji þjóðernisstefnu á
íslandi hættulega fyrir friðinn
í  heiminum!!
Þessi sami „Jafnaðarmaður"
hefir sífelt stagast á því, að ís-
land væri að æsa upp Danahat-
ur. Þetta er hinn mesti mis-
skilningur hjá „Jafnaðarm.". —
ísland hefir aldrei unnið að
Danahatri. En hitt er rétt; það
vill ekki láta Dani vaða hér
uppi og eiga Island með íslend-
ingum. Ef til vill finst „Jafnað-
armanninum" það goðgá. — En
ef svo er, þá er líklegt, að þær
kringlóttu, sem „Jafnaðarmað-
urinn" fær frá þeim dönsku,
ráði  allmiklu um  orð blaðsins.
sambandi þýskra súkKulaði-
framleiðenda. — Tveim árum
síðar tókst honum að stofna
samband saksneskra iðnhölda.
Samband þetta varð mjög vold-
ugt undir stjórn Stresemanns.
Á æskuárum sínum fylgdi
Stresemann frjálslyndum mönn-
um að málum. En afskifti hans
af iðnaðinum leiddi til þess,
að hann gekk í flokk þjóðern-
issinnaðra frjálslyndismanna.—
Hann komst snemma inn í
flokksstjórnina og var valinn á
þing árið 1'907. Hann hallaðist
allmjög til hægri á meðan ófrið-
urinn geysaði.
Þegar Þjóðverjar biðu ósigur
í styrjöldinni, klofnaði flokkur
sá, er Stresemann hafði til-
heyrt. Annar helmingur flokks-
ins sameinaði sig um Strese-
mann. Sá flokkur kallaðí sig:
Þýska þjóðflokkinn. Flokkur
þessi fékk 22 þingsæti á þinginu
í Weimar. Og meðan þingið sat
þar á rökstólum sendi Strese-
mann keisaranum fyrv. skeyti
og tjáði honum hollustu sina
og flokks síns við konungs-
veldið.
Erfiðleikar Þjóðverja ukust
daglega. Og þegar Bandamenn
tóku   Rínarhéruðin   og   alt  var •
Þér hafið, herra ritstjóri,
sent mér kveðju yðar í síðasta
tölublaði Tímans. — Og henni
er þann veg farið, að enginn
þarf að efast um faðernið. —
Fúlmenska, hroki, vanþekking
og ósannsögli haldast þar í
hendur og bera yður vitni eins
og oftar. — Og einmitt slíka
kvcðju kýs eg helst af yðar
vörum.
Sjálfstæðismenn hafa jafnan
verið yður þyrnir í augum. Og
það leikur vart á tveim tungum,
hver ástæðan er. Þýlyndi yðar
hefir ekki mátt una því, að til
væri menn á landi hér, sem ekki
vilja flatmaga fyrir Dönum og
skríða fyrir fótum þeirra.
Á meðan þér rákuð „at-
vinnu" yðar á Akureyri, létuð
þér þau orð falla um Benedikt
Sveinsson, Bjarna frá Vogi og
Sigurð Eggerz, að þeir væru
stigamenn í stjórnmálum. — Og
síðan þér komuð hingað suður
hafa orð yðar um Sjálfstæðis-
menn verið skapgerð yðar sam-
boðin.
Og greinir yðar um sjálfsæð-
ismálin hafa verið í fylsta sam-
ræmi við orðskrípi yðar um
Sjálfstæðismenn. — Þér stand-
ið nú framarlega í flokki hér-
lendra Danadindla.
Nú beinið þér skeytum yðar
að Sigurði Eggerz. — Rógi yðar
um hann tel eg best svarað
með þessari alkunnu vísu:
„Hundaþúfan  hreykti  kamb
hróðug  mjög  með  þurradramb.
Skamma  tók  hún  fremdarfjall,
„fáðu skömm, þú ljóti karl  . .".
Þingeyingur, sem þekt hefir
yður síðan þér tókuð að stálp-
ast, hefir farið þeim orðum um
yður, að þér hafið aldrei átt
neitt,   sem   heitir  sannfæring.
En bægslagangur yðar cg út-
að fara í kalda kol heima fyrir,
þóttist Stresemann sjá, að tak-
markinu mikla: — endurreisn
Þýskalands, yrði ekki náð með
mótmælaræðum og þvergirðingi.
— Hann gerðist fyrirliði þeirra
manna, sem vildu ná takmark-
inu með samvinnu við fjand-
menn Þjóðverja.
Árið 1923 varð Stresemann
kanslari. En ráðuneyti hans var
aðeins stutta stund við völd. —
Hann var sakaður um hringl-
andahátt og flokkssvik og varð
að fara frá völdum. — En þó
var svo komið, að enginn veg-
ur var að ganga fram hjá
Stresemann þegar stjórnin var
mynduð. — Hann varð utan-
ríkismálaráðherra í hinni nýju
stjórn og því starfi gengdi hann
fram í andlátið, þrátt fyiir öll
stjórnarskiftin er orðið hafa á
því tímabili.
• Andstæðingar Stresemanns
hafa oft borið honum á brýn
festuleysi í utanríkismálum. Og
sá áburður er að því leyti rétt-
mætur, að Stresemann var ekki
þræll neinnar viðurkendrar
stjórnmálastefna. En öll stjórn-
málaafskifti hans beindust að
sama      takmarki,      endurreisn
I S L A N D
Argangurinn   kostar  8  kr.
Gjalddasi   1.  júli.
Einstök blöð kosta 20 aur.
Ritstjórl   og   ibjrgfijirniBCer-
GuOmcmdur   Benediktsscn,
Talsimí:   1875.
AfgreiSslu og innheimtu
annast:
Friðrik   Björnsson.
Lokastíg 9. — Síiui  1225.
—  Box  871.   —
burðarvæll hafi jafnan stjórn-
ast af matarhyggju og auraþrá.
Eg skal engan dóm leggja á
þessi orð þingeyska mannsins.
— En hitt er víst: Þér er'uð
ekki Framsöknarmaður.
Síðan þér komtið til Reykja-
víkur hafið þér si og æ dinglað
skottinu framan í jafnaðarmenn
og reynt eftir bestu getu að
vinna stefnu þeirra fylgi.
Hér skulu nokkur dæmi tal-
in:
1.  Framsóknarflokkurinn hef-
ir skipað Tryggva Þórhallsson
í mestu virðingarstöðu landsins.
Og með þeirri skipun hefir
hann vafalaust viljað sýna, að
Tryggvi væri aðalforingi flokks-
ins og besti maður hans. —
Sócialistar efast um rétttrúnað
Tryggva í stjórnmálum. Sumir
andstæðingar hans hafa talið
hann einskisverðan stjórnmála-
mann. Og hvað hafið þér gert?
Þér hafið kostað kapps um að
auka gengi dómsmálaráðherra
á kostnað Tryggva Þórhallsson-
ar. — Þér hafið með þögninni
undirstrikað orð andstæðing-.
anna um ónytjungshátt Tr. Þ.
Viðleitni* yðar hefir snúist í þá
átt, að gera dómsmálaráðherra
að hálfguði, en Tryggva að lítil-
menni.
2.  Þér lýstuð ánægju yðar yf-
ir þvi fyrir nokkru, að kosning-
ar      í      einu     nágrannalandinu
Þýskalands,      fjárhagslega      og
stjórnmálalega.
1924 hélt Stresemann ræðu i
Hannover á fundi þýska þjóð-
flokksins. Þar gerði hann grein ¦
fyrir stefnu sinni í utanríkis-
málum. Hann sagði, að fórn og
vinna væru bókin að° takmark-
inu.
Þessi  ræða  vakti  miklar æs-
ingar  í   Þýskalandi.   En  æsing-
arnar    höfðu    engin    áhrif    á
Stresemann.
Fyrsta fórnin og fyrsti sigurinn.
Stórveldafundur var kallaður
saman í Lundúnum til þess að
ræða um tillögur þær, sem
kendar hafa verið við Banda-
ríkjamanninn Dawes. — Menri
gengu ekki gruflandi að því, að
Þjóðverjar myndu aldrei geta
greitt þá fjárhæð af höndum,
sem þeim var gert að greiða
með þeim tillögum. En Strese-
mann gekk að þeim af tveim á-
stæðum: Frakkar féllu frá rétt-
inum, að fara sínu fram án til-
lits til Bandamanna sinna, og.
ef Þjóðverjar stæðu ekki í skil-
um, urðu allir Bandamenn, og
þar á meðal Bandaríkin, að
koma sér saman um þær ráð-
stafanir, er béir kysu að gera
gagnvart  Þjóðverjum.
					
Fela smámyndir
Blağsíğa 1
Blağsíğa 1
Blağsíğa 2
Blağsíğa 2
Blağsíğa 3
Blağsíğa 3
Blağsíğa 4
Blağsíğa 4