BERKLAVARNABLAÐIÐ Rich. Kristmundsson: Berklapróf. Vegna þess að nokkurs ókunn- ugleika og misskilnings gætir hjá fólki með berklaprófin, þykir rétt að geta þeirra að nokkru hér. ¦Flestallir smitast af berklum einhvern tíma á æfinni, en aðeins lítill hluti þeirra veikjast af þeim. Til er efni sem nefnist Tuber- kúlín; það er unnið úr berklabakt- eríum. Efni þetta er merkilegt að því leyti, að með því má vita hvort einhver hafi smitast af berklum, en þrátt fyrir það getur sá hinn sami verið heilbrigður. Aðallega eru notaðar þrjár að- ferðir og eru þær nefndar berkla- próf. MORO PRÓF. Dropi af tuberkúlíni eða smyrsli með því í er settur á hörundið, oftas framan á brjóstið og hefti- plástur settur yfir. V. PIRQUET PRÓF. Smá rispa er gerð á handlegg og borið tuberkúlín í rispuna. MANTOUX (frb. Mangtú) PRÖF. Örlitlu af þynntu tuberkúlíni er sprautað inn í húðina. Hafi nú viðkomandi einhvern tíma smitast af berklum, kemur eftir 24—48 tíma rauður, harður þrimill á þann stað, er tuberkúlín- ið var sett. Er það nefnt jákvætt (positivt) próf. Sé viðkomandi hinsvegar ósmitaður verður engin breyting á staðnum, það nefnist neikvætt þróf (negativt). Próf þessi eru alveg hættulaus. Hjá nýfæddum börnum eru prófin neikvæð, en jákvæð hjá flestum, sem komnir eru til vits og ára. Próf þessi eru nokkuð misnæm; oftast mun v. Pirquet próf vera gert, en verði það neikvætt, er hið síðasttalda gert. Sé tuberkúlínið óskemmt og rétt að öllu farið, er þetta nokkuð áreiðanlegt. En sagt er, að engin regla sé án undantekningar, og eins er með þetta. Helztu undantekningar eru þess- ar: Eftir margar farsóttir (t. d. mislinga, skarlatsótt o. fl.) verða prófin oft neikvæð um tíma. Enn- fremur geta þau brugðist hjá mjög tærðum sjúklingum, langt leiddum berklasjúklingum og hafi viðkomandi fengið tuberkúlín- sprautur til lækninga. Verði ítrekað berklapróf nei- kvætt og ofangreindar undantekn- ingar ekki fyrir hendi, er litið svo á, að viðkomandi hafi ekki smit- ast og berklaveiki útilokuð. Hinsvegar geta menn, sem hafa jákvætt berklapróf haft ýmsa lungnasjúkdóma án þess að um berklaveiki sé að ræða. Neikvætt próf hjá börnum sýn- ir meira en það, að barnið sé ósmitað, það bendir líka á, að skyldmenni þeirra séu ekki berklaveik. Jakvœtt próf sýnir, að bamið hefir smitast og ekki ólíHegt, að einhver með berklaveiki umgang- ist það. Það er því nauðsynlegt að rannsaka alla, er þar geta kom- ið til greina. »Mataræði þjóðþrif«. Á skútuöldinni hér á landi var mataræðið lengst af svo lélegt hjá sjómönnunum um borð í skipun- um, að lengi var vitnað í skútu- fæðið, þegar lélegt fæði bar á góma. Þetta fæði sjómannanna, sem leystu af höndum erfiðustu vinnuna í þjóðarbúskapnum, fékk líka í daglegu tali það nafn að kallast „hundafæði". Á þessum árum var sagt um þann, sem fólki þótti til lítils nýtur: „Hann getur þó alltaf verið kokkur". Nú er þetta, sem betur fer, breytt á skip- unum og er það mest að þakka sjó- mönnum sjálfum, er gera nú strangar kröfur í þessum efnum, því þeir vita að „matur er manns- ins megin". Það er ógjörlegt að vita hvað mikinn heilbrigðilegan skaða skútufæðið og annað álíka fæði er búið að baka þjóðinni, en að öllum líkindum er það mikið. Að kunna að matreiða ljúffenga, holla rétti er sú list, sem ætti að skipa virðingarsæti meðal þjóðar- innar, því á þessu byggist, að ekki svo litlu leyti, heilbrigði hennar og viðnámsþróttur. í þessu efni þarf þjóðin að taka sér fram á næstu árum, svo viðunandi ástand geti skapazt í þessu máli. Þeir, sem við matartilbúning fást, hvort sem eru konur eða karlar, þurfa að öðlast þekkingu á næringar- gildi hverrar fæðutegundar, því að án þeirrar nauðsynlegu undirstöðumenntunar verður blöndun og tilbúningur hinnar daglegu fæðu eins og blinds manns fálm. Á þessu sviði þarf hið opinbera að láta hefja al- menna fræðslu. Það verður að gera þá kröfu, að á almennum matsölustöðum og opinberum stofnunum sé aðeins það fólk við matreiðsluna, sem hefir til þess fagþekkingu. Eitt sorglegt dæmi um vöntun á þekkingu um næringargildi fæðutegunda er sú staðreynd, að íslendingar nota næstum því aldrei síld til matar, þó það sé vitað, að hún er einna dýrmætust af okkar fæðutegundum hvað nær- ingargildi snertir, og um leið lang- ódýrust. Úr síldinni má líka mat- búa óteljandi ljúffenga rétti, sem enginn ætti að fráfælast, er hefir smekk fyrir góðan mat. Vilja ekki ríkisstofnanirnar ganga á undan. í þessu efni? Til þess ættu þær að hafa góð skil- yrði. Það sama og sagt hefir verið um síldina, má einnig segja um grænmetisnotkun landsmanna. — Húh er alltof lítil, þó er það vitað mál, að á íslandi er hægt að fram- leiða flestar tegundir grænmetis með sæmilegum árangri og spara þar með þjóðinni mikinn erlendan gjaldeyri. Mér finnst að þarna sé líka þarft verkefni, sem ríkisstofn- anirnar ættu að hafa forgöngu í, því að fyrsta skilyrðið til þess að nægilegt grænmeti verði ræktað, er að þjóðin kunni að meta gildi þess. Fram að þessum tíma hefir það staðið mjög í vegi fyrir auk- inni neyzlu grænmetis, hvað það hefir verið selt dýrt. Á þessu verð- ur að ráða bót með margfaldri ræktun og hámarksverði. Það ætti að vera hægt að fram- leiða grænmeti hér með ekki mik- ið meiri tilkostnaði en annarstað- ar á Norðurlöndum, ef öll skilyrði eru notuð til fullnustu. Eg á þarna sérstaklega við hinn ódýra jarð- hita landsins, sem í þessum efnum ætti að hafa ótæmandi möguleika að bjóða, þegar hann hefir verið tekinn að mestu í þjónustu auk- innar ræktunar. J. E. K. Skrifstofa fyrir S. í. B. S. verður að koma í Reykjavík hið fyrsta. Samband íslenzkra berklasjúkl- inga vantar tilfinnanlega skrif- stofu í Reykjavík sem um leið væri miðstöð starfseminnar um allt landið. Þessu mikla og aðkall- andi nauðsynjamáli þarf að hrinda í framkvæmd hið allra bráðasta. Stjórn S. í. B. S. sótti til síðasta Alþingis um styrk til slíkrar skrif- stofu, en Alþingi var frestað áður en þessi beiðni var tekin til af- greiðslu. Þegar Alþingi kemur saman í haust, þá vonumst við eft- ir að þingmenn allra flokka verði sammála um að styrkja þessa starfsemi vora með fjárhæð nokk- urri úr ríkissjóði, því að það get- ur varla leikið á tveim tungum, að slíkri fjárveitingu væri vel var- ið. Það er líka mjög trúlegt að þessi félagsskapur vor muni geta sparað ríkissjóði eitthvað af því fé, sem nú er varið til berklamál- anna í landinu, þegar stundir líða og starfsemin er komin á það stig, sem hún þarf að komast. Fyrsta skilyrði til þess er, að hægt verði að koma upp skrifstofunni og að fastur starfsmaður verði ráðinn, er helgi alla starfskrafta sína þess- um málum. Það þarf að vera mað- ur, sem af reynslu veit hvar skór- inn kreppir að, og hefir brennandi áhuga fyrir því að leysa úr þess- um málum. Eg efast ekki um, að þarna er hægt að lyfta Grettis- tökum, með því að sameina krafta þjóðarinnar til stórra átaka. Og sé skilningur þjóðarinnar á þessu þarfa máli ekki nógu lifandi, þá verður að vekja hann upp og skapa brennandi áhuga. Það verð- ur nú að hefja öflugt herútboð, allt frá yztu annnesjum til innstu dala landsins, á móti berklaveik- inni. Hlutverk slíkrar skrifstofu fyrir S. í. B. S. verður án efa mjög margþætt. Það þarf að fjölga fé- lögunum innan sambandsins, svo þau myndi samhangandi keðju kringum allt landið. Það þarf að hefja víðtæka starfsemi, til hjálp- ar sjúklingunum þegar þeir koma af hælunum. Með sameiginlegum átökum einstaklinga, ríkis, bæja og sveitafélaga, ætti að vera hægt að bæta úr því ástandi sem nú ríkir. Berklasjúklingar, sem feng- ið hafa sæmilegan bata, svo þeir megi vinna létta ,vinnu, þrá und- antekningarlaust eitthvert starf, sem getur gefið þeim brauð. Skrif- stofan þarf að geta gefið þessum mönnum nauðsynlegar upplýsing- ar og ráðleggingar og verður á all- an hátt að reyna að greiða fram úr málum þeirra. Þetta er mikið og vandasamt hlutverk, en ef að viljinn er góður, þá fær hann líka mörgu þokað fram á við. íslenzkir alþingismenn! í haust kemur til ykkar kasta hvort þið viljið styrkja þetta mikla þjóð- þrifastarf, sem nú er hér hafið. Við væntum þess af ykkur, að þið greiðið allir atkvæði með fjár- veitingu til Skrifstofu S. í. B. S. Reynslan mun sanna það í fram- tíðinni, að hér er um þjóðþrifa- starf að ræða, sem mun efla og styrkja hag almennings í landrnu. J. E. K. Þ á t t u r úr lífi Jóns Jónssonar. Jón Jónsson útskrifaðist af heilsuhæli, en mátti aðeins vinna mjög létta vinnu. Hann kom alls- laus heim til sín eftir langa fjar- veru. Skyldmenni átti hann, en ekkert þeirra var svo efnum búið að þau gætu hjálpað honum. Jón Jónsson leitaði eftir léttri atvinnu, hjá einstaklingum, félög- um, framfærslusveit og ríki, en enginn vildi'neitt með hann hafa að gera. Hann fékk allsstaðar neit- un. Jón Jónsson vildi ekki gefast upp, hann þráði að vera sjálfstæð- ur maður. Næstu spor Jóns Jóns- sonar lágu því til bankanna, hann hugðist að fá lánað fé til eigin at- vinnureksturs. Bankastjórarnir tóku kurteislega á móti Jóni, én lán fékk hann ekkert, því að hann hafði ekki hina nauðsynlegu tryggingu. Þegar hér var komið sögu, þá beit Jón Jónsson á jaxl- inn og bölvaði í hljóði. Gefast upp, nei, það skyldi hann aldrei. Jón Jónsson byrjaði nú að vinna erfiðisvinnu. Þörfin knúði hann til þess að taka þá vinnu er hann fékk. Með einbeittum, stál- hörðum vilja píndi Jón Jónsson sig þannig áfram í nokkra mán- uði. Einn góðan veðurdag sagði svo líkaminn stopp, hann neitaði að hlýða og Jón Jónsson varð að leggjast í rúmið. Þessi rúmlega eyddi þeim aurum, er hann var búinn að iamvinna sér. Jón Jóns- son komst á fætur aftur, en fann §
Beinir tenglar