ummerki þar? Myrkrið uppi var svo dularfullt og seiðandi, að við stóðumst það ekki. Og fyr en varði var einni stúlku lyí't upp á sylluna og hún þakkaði með því að rétta hinum hjálp- andi hendur. Við stóðum í litlum afhelli. Á góliinu var beiriamulningur og hingað og þangað bréfmiðar, sem ferðafólk hafði skrifað nöfn sín á. En á miðju gólfí sáust leifar af sporöskjulöguðum hring, hlöðnum úr grjóti. Höfðu Hellismenn hlaðið liann fyrir hundr- uðum ára? Við vissum það ekki. En afi hafði sagt okkur, að fletin þeirra hefðu verið þarna. Við gleymdum alveg tímanum. Það var svo einkennilega þögult og svalt þarna inni. Við og við féllu vatnsdropar niður á Iiart hellisgólfið og framleiddu langdregin, titrandi hljóð, sem komu manni í jarðarfararskap. Og minningarspjöld skyldu liinir framliðnu fá frá okkur. Við krotuðum nöfnin okkar á vasabókarblöð og lögðum þau í klettásprungu. Svo lögðum við af stað út í dagsljósið. En þegar út kom, brá okkur lieldur en ekki í brún. Loftið var allt í einu orðið sjóðandi heitt. Og sannfærðar um eldgos, mjög nærri okkur, fundum við megna brennisteinsfýlu leggja að vitum okkar. Þó vorum við ekki ruglaðri en það, að við átt- uðum okkur fljótlega á, að engin hætta væri á ferðum. Við- brigðin voru aðeins svona mikil að koma upp í hlýtt, gróð- urmagnað loftið úr kuldanum og Iiráslaganum í myrkri Surts- hellis. Veslings afi var orðinn dauðhræddur um okkur. Við höfðum verið tvo klukkutíma inni í hellinum, en hann hélt, að við yrðum ekki nema hálftíma. En allt um það, varð hann glaður að sjá okkur lifandi. Hestarnir voru viljugir heimleiðis. Það hafði birt í lofti, og fuglarnir sungu glaðar en nokkru sinni fyr. Spölkorn að baki okkar kúrði Surtshellir undir grámosanum. Inni í honum liéldu vatnsdroparnir áfram að falla í myrkri niður á harðan stein. Myndirnar í ferðasögunni liefur Þorsteinn Jósepsson tekið. 71