Saga

						ÍMYND ÍSLANDS                                            61

sem andinn hvetur mig til, íslands sögu, og sem ég raunar er alt af

að stúdera mig inní, þegar ég kemst höndum undir..."8

En hvað um okkur í dag? Til hvers þurfum við íslandssögu?

Hin húmaníska söguskoðun leit á söguna sem einskonar hring-

ferð, endurtekningu. Og vissulega ferðumst við um þessar mundir í

gegnum landslag sem kemur okkur kunnuglega fyrir sjónir.

Það fer ekki hjá því að margt í samtímanum hafi undarlegan sam-

hljóm við atburði frá dögum Sturlunga, svo dæmi sé tekið.

Einhverju sinni þegar Gissur Þorvaldsson og Þórður kakali voru í

Noregi veturinn 1246-^47 að prútta við norsk stjórnvöld, þá var þar

staddur háttsettur kardínáli kirkjunnar, Vilhjálmur af Sabína. Hann

hlustaði á málflutning þeirra félaga og lét þau orð falla um ísland að

„hann kallaði það ósannlegt að land það þjónaði eigi undir einhvern

konung sem öll önnurí veröldinni."

Einnig í dag spyrja menn hvort ísland ætli eitt Evrópulanda að

standa utan nýja sáttmála Efnahagsbandalagsins. Einnig í dag stönd-

um við andspænis því að ganga inn í volduga heild sem sumir sjá

sem siðvæðingu, aðrir sem nýjan sjálfstæðismissi.

Við ýmist leitum á náðir sögunnar til að máta okkur í þessar stell-

ingar - eða viljum ekki af henni vita. Það er sagt að sporin hræði og

það getur líka átt við um söguna. Stundum finnst manni jafnvel

eins og menn sem ferðast mikið á „Saga class" fái sérstakt ofnæmi

fyrir íslandssögu og fari ósjálfrátt að fálma í sætisvasann eftir pok-

anum góða þegar þeir heyra á hana minnst.

ímynd íslands - sjálfsmynd okkar. Að baki er sjálfsmynd bernsk-

unnar sem var svo sjálfsörugg að hún lagði undir sig alla veröldina

og spurði utanaðkomandi: „Hver ert þú?" En smæð landsins og lega

virðast gera að verkum að það er sí og æ í „hver er ég?" stellingum

unglingsins. Alltaf frammi fyrir speglinum að kreista bólur. Sjálfs-

myndin síbreytileg, sveiflast á milli stórmennskuóra og minnimátt-

arkenndar.

Sjálfsmyndin öðrum þræði svo veik að hún rýkur um koll við fyrsta

mótblástur og þarf að hlaupa í spegilinn eftir nýrri staðfestingu.

Ottinn við sérstöðu, óttinn við að skera sig úr.

Álitið sem kemur að heiman má sín einskis, aftur á móti hefur allt

sem kemur að utan ofurvægi.

8 Bréf Tómasar Sæmundssonar (1907), 272.