Saga

						200                                          RTTFREGNIR

sjálfviljugur á klerka í biskupsdæmi sínu skattaálögur fyrir hönd þeirrar

kirkjuvaldsstefnu sem kom til Niðaróss úr páfagarði og Guðmundur bisk-

up Arason á Hólum var helsti fulltrúi fyrir á Islandi á sinni tíð.

Einn á báti

Höfundur bókarinnar um Pál biskup er spar á tilvísanir til annarra fræði-

manna þar sem þær gætu þó komið ófróðum lesendum til góða. Bókin er

því lokaður heimur og lesendum ekki hjálpað til þess að sjá niðurstöður

höfundar í öðru ljósi en hans.

Fyrst dæma um þetta má nefna að í bókinni hefði mátt geta þess að í

inngangi fyrir Vápnfirðinga sögu lagði Jón Jóhannesson til að höfundur

hennar væri Loftur sonur Páls biskups (íslenzk fornrit XI, s. xxviii-xxix).

Getgáta Jóns hlýtur að vera Sveinbirni kunnug þar sem hann hefir sjálfur

rannsakað fornar byggðir á Austurlandi og heimildir um þær.

Þar sem Sveinbjörn ber saman kirknatalið úr Skálholtsbiskupsdæmi og

biskupatal og kirknatal á Grænlandi (s. 88-89, vísar hann ekki til doktors-

ritgerðar Ólafs Halldórssonar (Grænland í miðaldaritum. Rvk. 1978), en visk-

an sem Sveinbjörn ber á borð þar virðist þó að nokkru samhljóða riti Ólafs

(s. 401-405).

Annað dæmi um skeytingarleysi við samtímafræðimenn er í kaflanum

Annálar, calendaria og Páls saga, þar sem greind er annálanotkun höf-

undar Páls sögu sem Sveinbjörn ætlar ritaða 1229-35, og segir hann þar að

niðurstaða sín gangi „að sjálfsögðu í berhögg við fullyrðingu G. Storms um

upphaf íslenskrar annálaritunar" (s. 24). Custav Storm gaf út, sem kunn-

ugt er, íslenska miðaldaannála árið 1888 og skrifaði formálsorð þar sem

hann segir að annálaritun hafi ekki hafist á íslandi fyrr en laust fyrir 1300.

Sveinbjörn berst hér gegn úreltri skoðun, en fræðimenn hallast flestir að

því nú að annálarirun hafi hafist fyrr hér á landi. Sjálfur nefnir Sveinbjörn

Natanel Beckman, en hefði einnig mátt nefna Hermann Pálsson sem benti a

í ritum sínum Eftir pjóðveldið (Rvk. 1965) og Tólfta óldin (Rvk. 1970) að að

baki efni í varðveittum annálum liggi eldri annáll. Að þessu efni hnígur

einnig kafli í inngangi Stefáns Karlssonar fyrir Guðmundar sógum biskups h

þar sem hann les eldri annál úr annálsgreinum í Prestsógu Guðmundar

(Editiones Arnamagnæanæ. Series B, vol. 6. Kh. 1983, s. CXLVI-CL). Um

upphaf annálaritunar hefir Jónas Krisrjánsson einnig skrifað og vísað til

þess að einhverskonar annálaritun hafi byrjast hérlendis á fyrra hluta 12-

aldar, en verði ekki skipuleg fyrr en um öld síðar („Annálar og fslendinga-

sögur". Gripla IV. Rvk. 1980, s. 314-19; sbr. Árna saga biskups, útg. Þorleifur

Hauksson. Rvk. 1972, s. Ixii-lxv; íslensk bókmenntasaga I, ritstj. Vésteinn

Ólason. Rvk. 1992, s. 408-10).

Hvergi nefnir Sveinbjörn doktorsrit Sverris Tómassonar, Formálar w-