Saga

						RITFREGNIR                                         251

Einar Benediktsson, Ketill Sigurjónsson og Sturla Páls-

son: UPPHAF EVRÓPUSAMVDSINU ÍSLANDS. Alþjóða-

málastofnun Háskóla íslands. Reykjavík, 1994. 158 bls.

Myndrit, töflur.

Hannes Jónsson: EVRÓPUMARKAÐSHYGGJAN: HAGS-

MUNIR OG VALKOSTIR ÍSLANDS. Bókasafn Félags-

málastofnunarinnar 10. Félagsmálastofnunin Reykjavík,

1990.118 bls. Myndir, myndrit, töflur.

Endurreisn Evrópu eftir seinna stríð byggðist ekki á almennum pólitískum

friðarsamningum líkt og gerðist eftir heimsstyrjöldina fyrri, heldur á al-

pjóðasamvinnu og -samningum, sem þar til gerðum stofnunum var falið að

fylgja eftir. Sú grundvallarnýjung varð í alþjóðasamstarfi að nokkur ríki í

Vestur-Evrópu afsöluðu sér valdi á mikilvægum sviðum efnahagslífs er þau

bundust samtökum um nána efnahagssamvinnu, sem leiddi síðan til stofn-

unar Efnahagsbandalags Evrópu, EBE, árið 1957.

Evrópusamrunann, en svo hefur þessi tegund Evrópusamvinnu verið

kölluð, hafa sumir skýrt með vísun í hugsjónina um sameinaða Evrópu,

sem glæddist í hörmungum stríðsins og átti að binda endi á blóðsúthell-

Wgar fyrir fullt og allt. Aðrir hafa túlkað stóraukna samvinnu sem svar

stríðshrjáðra þjóðríkja í Evrópu gegn ofurvaldi stórveldanna í austri og

vestri. Enn aðrir hafa leitað skýringanna í ört vaxandi alþjóðaviðskiptum,

aukinni tækni og fjármagnsfrekari atvinnurekstri, sem hvert á sinn hátt

hefur dregið úr möguleikum þjóðríkjanna til sjálfstæðrar stefnumótunar í

efnahagsmálum.

Þessar skýringar kunna að hafa eitthvert gildi, en þær eru of almennar

"1 að filgreina nákvæmlega hvaða sögulegar aðstæður skópu EBE; þær svara

því til dæmis ekki af hverju sum ríki en ekki önnur völdu samrunaleiðina,

af hverju tilteknir málaflokkar urðu viðfangsefni sambandsins en aðrir

e*ki. Á síðari árum hafa komið fram sagnfræðiverk sem draga upp skarp-

an mynd af því sem gerðist og skýra Evrópusamrunann að ýmsu leyti á

anrian hátt en algengt er í bókum um þetta efni. Þau eru reist á víðtækum

^gnfraeðilegum rannsóknum og færa sér í nyt skjöl sem hafa til skamms

ti^na verið lokuð almenningi. Meðal fremstu fræðimanna á þessu sviði er

Alan S. Milward og hópur hagsagnfræðinga sem starfað hefur með honum.

MUvvard og félagar hafna því að með EBE hafi orðið til eins konar yfir-

Pjóðlegt ríki á kostnað þjóðríkjanna, heldur hafi hlutaðeigandi ríki komist

a° pólitísku samkomulagi um að afsala sér fullveldi á afmörkuðum sviðum

eftiahagsmála til þess að treysta framtíð sína sem best. EBE hafi orðið til

^m gildur þáttur í viðleitni þjóðríkjanna til að endurnýja sig eftir kreppu