SunnudagsMogginn

						leikrit er leikrit. Að mínu viti er þó leikritið öllu fremur

leikrit en skáldverk og mun ég því freistast til þess hér að

fjalla um þetta hugljúfa, margslungna og víðfeðma

skáldverk sem leikverk, þótt það vegna uppruna síns,

sem skáldverks, beri fremur svip og sérkenni vel upp-

byggðs skáldverks en leikverks og lúti ekki sömu lög-

málum og leikverk þar sem höfundurinn er bundinn

skáldsögunni (króníkunni eða nóvellunni).?

Blaðamaður grípur bókina og sér krotað fyrir ofan

kaflann: ?Sú ritsmíð, sem hér birtist, gæti verið skop-

stæling af leikdómum um Íslandsklukkuna.? 

?Stendur það já,? segir Flosi, lítur upp og kímir. 

Framsóknarmaður einn vetur

Flosi segist að mestu hættur að leika. En hann lék þó í

Kurteisu fólki í sumar. 

?Þetta var nú bara lítil rulla. Ég óskaði bara eftir að fá

setningarnar sem ég átti að segja, lærði þær utan að og

sagði þær, en las aldrei handritið.? 

? Ertu ánægður með ævistarfið? 

?Ég hugsa sjaldan um það. Hitt er annað mál, að þegar

ég lít til baka, þá var ég megnið af ævinni fastráðinn í

Þjóðleikhúsinu. En sannleikurinn er sá að maður var allt-

af á bólakafi í einhverju öðru en að leika þar. Þess vegna

hef ég hent gaman að því, að ég hafi venjulega verið

drepinn fyrir hlé, og þótt það hið besta mál, til þess að

nýta kvöldin í annað en brauðstrit. Ég var á bólakafi í út-

varpi, sjónvarpi, pistlaskrifum ? og svo stofnaði ég leik-

hús í framsóknarhúsinu til höfuðs dansfélaginu Heim-

dalli.? 

? Dansfélaginu? 

?Já, við kölluðum það dansfélagið Heimdall. Þeir voru

í sjálfstæðishúsinu, þar sem haldin voru böll í gamla

daga.? 

? En varstu ekki kommi? 

?Jú, ég var kommi. En frystihúsinu Herðubreið var

breytt í framsóknarhús til höfuðs sjálfstæðishúsinu, það

var mótleikur framsóknarmanna við dansfélagið Heim-

dall, og þeir hringdu í mig frá Sambandinu og spurðu

hvort ég gæti ekki rifið framsóknarhúsið upp. Ég spurði

hvort þeir væru brjálaðir, ég væri enginn framsókn-

armaður, ég væri kommi! Þá spurðu þeir hvort ég gæti

ekki sett upp leiksýningu, sem myndi laða unga sjálf-

stæðismenn í framsóknarhúsið. Ég talaði við Jón Múla,

Jónas Árnason og Stefán Jónsson, og við bjuggum til

leikritið Rjúkandi ráð, sem sýnt var á hverju kvöldi heil-

an vetur í framsóknarhúsinu. Þá lét ég af því að vera

kommúnisti og gerðist framsóknarmaður einn vetur.? 

? Hvað svo? 

?Eftir að ég sneri baki við framsóknarhúsinu, þá fór

það á hausinn, eins og Þjóðviljinn fór á hliðina þegar ég

hætti að skrifa í hann.? 

? Hvar endaði þessi pólitíska vegferð? 

?Ég enda sem frjálslyndur vinstrimaður, alveg stað-

fastur í þeirri kenningu móður minnar að gæði veraldar

séu ekki ætluð fáum útvöldum heldur öllum, svona sem

allra jafnast. Ætli ég teljist ekki á eldri árum aulalegur

demókrat.? 

Kynntust við sjálfstæðishúsið

Flosi rifjar það upp, að hann fékk stundum að sitja við

borðið hjá skáldaklíkunni á Hótel Borg, þar á meðal

Steini Steinarr, Tómasi Guðmundssyni og Kristjáni

Karlssyni. ?Ég var uppveðraður að fá að vera með,? segir

hann með áherslu, ?titrandi af snobbi.?

? Það hefur verið hvatning í kveðskapnum að um-

gangast skáldin? 

?Já, en ég hef alltaf verið ljóðelskur, las mikið sem

krakki. Amma sofnaði með Davíð Stefánsson á brjóstinu

á hverri nóttu, það var sængin hennar. Hún kunni Davíð

utan að, Þú komst í hlaðið á hvítum hesti og allt þetta.

Satt að segja var maður alinn upp við að líta heldur niður

á Davíð, það væri frekar billegur kveðskapur. En hann

vex alltaf, ég fæ betri og betri fíling út úr Davíð: 

Þó líði dagar og líði nætur, 

má lengi rekja gömul spor.?

? Hann samdi mörg ævintýrin, eins og Konan sem

kyndir ofninn minn? 

?Það þótti bara guðlast!? býsnast Flosi. ?Hann liggur í

bælinu og fátæk kona kyndir ofninn hjá þessu sterti-

menni; það þótti fyrir neðan allar hellur!?

? Hvernig var Steinn? 

?Steinn var mér alltaf góður, en hann gat verið helvítis

meinhorn. Hann afgreiddi fólk svoleiðis rosalega, ef

menn voru að draga sig nær borðinu þar sem hann fékk

sér sitt staup af brennivíni. Það var mikið snobbað fyrir

honum, en hann þáði ekki áfengi nema frá útvöldum

mönnum. Það gafst ekki öllum færi á að bjóða honum

Steini upp á drykk. Hann var svakalega orðheppinn, og

ekki sniðugt að lenda í orðasennu við hann. En hann

verkaði aldrei á mig eins og utangarðsmaður. Ég hef

heyrt einhverjar gljátíkur, sem telja sig vera bókmennta-

fræðinga, segja að hann hafi skriðið í göturæsinu í

Reykjavík, en það er bara ekki rétt. Hann var vín-

hneigður, en hann var ekki á urrandi fylliríum.? 

? Tómas hefur verið hæglátari? 

?Hann var orðinn dálítið meyr síðustu árin. Hann var

með manninn með ljáinn á heilanum, að hann væri að

deyja. Tómas ólst upp í Grímsnesinu og þegar hann kom í

bæinn, þá þótti stelpunum á dansiböllunum í Bárunni

eða Iðnó eða hvað það nú var hann svolítið sveitó. Og

þær neituðu honum þegar hann bauð þeim upp í dans,

þeim fannst hann ekki nógu stórborgaralegur. En

mamma mín, hún gerði það strax að reglu hjá sér að neita

Tómasi aldrei um dans. Hún dansaði alltaf við hann.? 

? Hvernig kynntust þið Lilja? 

?Við kynntumst fyrir utan sjálfstæðishúsið. Hún hafði

haft augastað á mér í nokkra mánuði, en ég hafði lítið

tekið eftir henni. Hún var bara barn, sautján ára, og ég 23

ára. Svo biðum við eftir að komast inn í sjálfstæðishúsið;

það var kalt úti, ég var í frakka og sá hana fyrir utan, fór

til hennar og breiddi frakkann yfir öxlina á henni. Og

síðan höfum við verið saman.? 

Það kemur grallarasvipur á Flosa:

?Þá var dyravörður í sjálfstæðishúsinu hann Beggi,

sem lifði á því að láta berja sig. Hann var alltaf með glóð-

araugu og fékk alltaf skaðabætur hjá okkur sem börðum

hann. En hann er dauður, svo ég veit ekki hvort ég má

segja þetta.?

? Ekki kýldir þú hann? 

?Jú, jú, ég kýldi hann einhvern tíma. Ég var háseti á

Vatnajökli og það munaði engu að ég væri stoppaður, að

ég fengi ekki að fara til Ameríku. Þetta var árið 1947. Ég

kýldi hann af því að hann vildi ekki hleypa mér inn!? 

Hann skellihlær. 

?Maður fór inn með ofbeldi og út með ofbeldi. Hann

var með stóran bláan kíki og leitaði liðsinnis lögregl-

unnar náttúrlega og heimtaði skaðabætur fyrir kíkinn.? 

? Þú varst á sjónum? 

?Já, á sjó í nokkur ár, og alltaf á sumrin á togurum.?

? Hvernig dastu í leiklistina? 

?Mér fannst bara, þegar ég var að spekúlera hvað ég

ætlaði að gera að ævistarfi, að þetta gæti verið notaleg og

róleg innivinna. En það átti nú annað eftir að koma í

ljós.?

Hjónin Flosi og Lilja í hesthúsinu, en

í bakgrunni sést ?kellingin? Píla

standa á afturfótunum og skegg-

ræða við merarnar Glöðu og Góðu. 

25.október 2009 15

Það var áfall að heyra fregnir af alvarlegu bílslysi

sem Flosi Ólafsson lenti í að kvöldi miðvikudags í

vikunni. Flosi slasaðist töluvert, en var kominn af

gjörgæslu þegar þetta er skrifað. Honum eru send-

ar óskir um góðan bata frá sínum mörgu vinum á

Morgunblaðinu. 

Viðtalið við Flosa er birt í dag að höfðu samráði

við hann. Flosi vildi gjarnan kynna bókina Í kvos-

inni, sem verður endurútgefin í tilefni af áttræð-

isafmæli hans 27. október. 

Það var glatt á hjalla í eldhúsinu heima hjá hon-

um og Lilju á Stóra-Aðalbergi í upphafi liðinnar viku.

Í samræðum yfir vel útilátnum veitingum í sveitinni,

eins og siður er, hentu þau hjónin gaman að öku-

mannshæfileikum sínum. 

?Við erum skíthrædd hvort í annars bíl,? sagði

Flosi. ?Hún er æpandi og öskrandi ef ég keyri. Og

ég er fullur vandlætingar þegar hún ekur hraðbraut-

irnar í öðrum gír og er í fjórða gír í brekkum.?

Allt verður Flosa að gamanmálum. 

Engum er Flosi líkur

IÐNAÐARRÁÐUNEYTIÐ