Dagsbrúnarblaðið

						DAGSBRÚNARBLAÐIÐ

bornar fram á síðasta „Dags-

brúnar"fundi. En nú hefir nefnd

fjallað um tiUögurnar síðan og

hefir hún komist að þeirri nið-

urstöðu, að ekki væri ráðlegt að

útiloka allt lýðræði um kosn-

ingar í félaginu. Samkvæmt til-

lögum nefndarinnar nú er ekki

útilokað að fleiri nöfn séu prent-

uð á kjörseðil en þau sem upp-

stillingarnefnd kemur með. Er

það mikil bót. En þó hygg eg, að

verkamönnum séu tillögurnar

yfirleitt ,ekki enn svo ljósar, að

rétt sé að samþykkja þær, án

frekari athugunar, um það hvort

ekki mættu betur fara ýms at-

riði þeirra. Eg er þess vegna

mjög hlynntur því, að næsti

,Dagsbrúnarfundur' kjósi nefnd

til þess að yfirfara tillögurnar

að nýju, áður en þær fara til

endanlegrar atkvæðagreiðslu í

félaginu.

Páll Th. Jónasson,

deildarstjóri í „Dagsbrún":

Mér virðist að verkamenn séu

yfirleitt sammála um það, að

rétt sé að breyta skipulagi

„Dagsbrúnar" með sérstöku til-

liti til þess hve hún er orðin f jöl-

menn. — Lagabreytingatillögur

þær, sem nú liggja fyrir í ,,Dags-

brún" stefna að mínu áliti að

ýmsu leyti í rétta átt. En að því

leyti, sem eg hefi getað kynnt

mér þær, eru þó á þeim ýmsir

annmarkar, sem þörf væri á að

lagfæra. — Einkum virðist mér

gæta nokkuð ríkrar tilhneiging-

ar hjá tillögumönnum í þá átt,

að takmarka lýðræðið í fálag-

inu. Og eins og þær voru fyrst

fluttar voru þær ekki sæmandi

„Dagsbrún" og í raun og veru

óframbærilegar í slíku félagi.

Síðan hafa þær tekið nokkrum

breytingum til bóta í nefnd. Eg

kann t. d. illa við hvernig hugs-

að ,er að sú nefnd verði skipuð,

sem á að gera tillögur um menn

í trúnaðarmannaráð. í tillögun-

um er gert ráð fyrir, að stjórn

A lþýðusambandsins tilnef ni einn

nefndarmannimi. Mér virðist

liggja beinast við, að félags-

menn sjálfir kjósi uppstillingai-

nefndina á sem frjálsastan hátt

án nokkurrar íhlutunar annars

staðar frá. „Dagsbrún" er svo

þýðingarmikið vígi fyrir verka-

mennina, að þeim b.er skylda til

þess að leggja það sjálfstætt nið-

ur fyrir sér hvaða skipulag muni

bezt reynast á félaginu, svo að

það geti ætíð verið sem haldbezt

vernd fyrir þá í lífsbaráttunni.

Eg mun því styðja þá skoðun,

sem eg heyri marga verkamertn

halda fram, að bezt sé að kjósa

skipulagsnefnd á næsta Dags-

brúnarfundi, til þess að endur-

skoða nákvæmlega þær laga-

breytingartillögur, sem svo mjög

eru um talaðar nú, en sem allt

of fáir Dagsbrúnarmenn hafa

getað kynnt sér enn til hlýtar.

Sæmundur  Sigurðsson,

form.   Málarasveinafél.

Eg hefi kynnt mér lagabreyt-

ingafrumvarp Héðins Valdi-

marssonar, og get ekki séð ann-

að en að tillögur hans sem

heild stefni að því að afnema

margar af viðurkenndustu regl-

um lýðræðisins. Ekki getur það

talist lýðræði, að stjórn Alþýðu-

sambandsins skipi einn fulltrúa

af þremur í nefndina, sem á að

útnefna trúnaðarmenn á kjör-

seðilinn. Það einasta, sem getur

talist lýðræði í því efni, er að

félagsfundur kjósi alla nefnd-

armennina. Þá þykir mér það

harla kynleg uppástunga, að

stjórn félagsins skuli hafa leyfi

til þess, að láta prenta „ráð-

leggingar" frá sér á kjörseðil í

allsherjaratkvæðagreiðslu. —

Samkvæmt stjórnarskrá okkar

unga fullvalda ríkis telst það

stjórnarskrárbrot að hafa áróð-

ur í frammi á kjörstað. Þetta

atriði er því þverbrot á einni af

okkar viðurkenndustu lýðræðis-

reglu. Svo virðist mér einnig

um fleiri atriði.

Síðasta þing Alþýðusam-

bandsins taldi nauðsynlegt, að

sameina alla vinnandi menn

innan vébanda sinna. Eg er

þeirrar skoðunar, að það sé

mjög æskilegt. En ef að stjórn

Alþýðusambandsins ætlar sem

heild að tileinka sér þær starfs-

reglnr, sem birtast í till. H. V.,

held eg, að margt iðnaðar-

mannafélagið, sem enn þá

stendur utan allsherjarsamtak-

anna, verði ófúst til þess að. af-

sala sér réttinum til fullkomins

frelsis og lýðræðis um sín innri

mál.

Viðtal við

Guðjón Benediktsson,

form. Sveinafél. múrara í Rvík.

—   Hvaða álit hefir þú á

breytingartillögum þeim, er

Héðinn'Valdimarsson ber fram

við lög „Dagsbrúnar"?

—  Eg hefi það álit, að skipta

þurfi „Dagsbrún" í deildir, —

ekki eftir bæjarhverfum, held-

ur eftir atvinnugreinum. Vinnu-

skiptingin er orðin það fullkom-

in, að slíkt er orðið nauðsyn-

legt. Eyrarverkamenn mynduðu

sína deild, bæjarverkamenn

sína deild, byggingarverkamenn

sína deild, bílstjórar sína deild

o. s. frv. ^ðnaðarmennirnir eru

eingöngu í iðnaðarfélögunum,

skrifstofu- og verzlunarmenn-

irnir í félagi verzlunarmanna,

svo að hver og einn yrði á

sínum stað. Og meðan innan

hverrar deildar eru eingöngu

þeir, sem hafa hagsmuna að

gæta í þeirri atvinnugrein, sem

deildin nær yfir, er lýðræðið

innan samtakanna í engri hættu.

En hvernig sem deildaskipt-

ingin verður framkvæmd, verð-

ur að gæta þess, að allir með-

limir félagsins hafi jafnan rétt

og jafna aðstöðu til að stilla

upp frambjóðendum og jafna

aðstöðu til að kjósa eftir frjálsu

vali og í réttum hlutföllum.

En með tillögum Hjeðins

Valdimarssonar finnst mér lýð-

ræðið fá svipað yfirbragð og

„lýðræðið" í þriðja ríkinu, þar

sem ákveðnir menn hafa einka-

rétt til að gera uppástungur um

frambjóðendur og hafa opin-

bert eftirlit með því, hverjir

brjóti „lýðræðið" og kjósi aðra

en þá, sem hinir útvöldu hafa

útvalið.

Slíkt ,er ekki það lýðræði, er

verkalýðurinn kýs. Verkalýður-

inn er drenglundaður. Hann vill

láta alla meðlimi stéttarinnar

hafa sama rétt og sömu aðstöðu

til að bera fram áhugamál sín

og berjast fyrir þeim. Hann vill

að allir meðlimir stéttarinnar

hafisama rétt og sömu aðstöðu

til að velja sér fulltrúa. Hann

vill að allir meðlímir stéttarinn-

ar hafi sama rétt og söniu að-

stöðu til að gagnrýna og jafn-

vel taka umboð af þeim fulltrú-

um, sem bregðast þeim málstað,

sem þeim var trúað fyrir. —

Verkalýðurinn vill  lýðræði.

—   Hvernig heldur þú, að

Sveinafélag múrara myndi taka

tillógum Héðins Valdimarsson-

ar?

—    Eg er viss um, að þær

myndu verða felldar rneð yfir-

gnæfandi meirihluta. Eg efast

um að nokkur meðlimur félags-

ins fengist til að flytja slíkar

tillögur, enda eru eingöngu

starfandi múrarar í félaginu.

Við kunnum bezt við að velja

okkar fulltrúa sjálfir. Og í lög-

um Iðnsambandsins er okkur

heimilað, að taka umboð af

fulltrúa okkar, ef hann vinnur

á móti samþykktum félagsins.

Eg hefi þá skoðun, að félög

eigi að kjósa fulltrúa og stjórn-

ir til þess að framkvæma sam-

þykktir félaganna, og að félög-

in séu þeirra húsbændur, en ekki

skóþurkur.

Eg á enga heitari nýjársósk

til verkamanna í „Dagsbrún"

en að þeim megi takast að sjá

við þeirri hættu, sem lýðræði

félagsins er búin með tillögum

Héðins Valdimarssonar, og að

þeir beri gæfu til, að gera þær

einar breytingar á fyrirkomu-

lagi félagsins, sem yrðu til að

auka jafnrétti og lýðræði.

Kelgi  Þorkellsson,

form. Klæðskerafélagsins,

lætur svo um mælt um breyting-

ar á lögum „Dagsbrúnar":

Eg hefi mikið hugsað um

þetta mál og get ekki betur séð

en að með skipun slíks fulltrúa-

ráðs, sem fyrirhugað er í „Dags-

brún", séu allir aðrir meðlimir

félagsins, "að undanskildum

þessum 100, gerðir fullkomlega

réttlausir. Slíkt ráð fær full-

komið alræðisvald, sem það

getur beitt eftir eigin geðþótta,

án minnstu íhlutunar þeirra

manna, sem skapa félagsheild-

ina. Slíku valdi er eg gersam-

lega andvígur — eg vil hvorki

láta beita mig því eða beita því

sjálfur gagnvart öðrum. Auk

þess myndi slíkt íyrirkomulag

miða að því að gera meðlimina

sljóva og hugsunarlausa og

halda þeim niðri í sinnuleysi um

sín mál. Það má óhætt segja,

að með þessu sé verið að gera

alla meðlimi Dagsbrúnar — að

undanskildum einum 100 —

ómynduga í orðsins fyllsta

skilningi. Eg er ákveðinn á

móti slíku, bæði fyrir mig og

aðra. Eg tel það einmitt helg-

ustu skyldu alþýðusamtakanna

að ala hvern og einn meðlim

sem bezt upp í sósíalismanum

og gera hann færan um aðv

starfa fyrir stétt sína og félags-

skap, en það verður aðeins gert

með sem fullkomnustu lýðræði,

þannig að sérhver fái að njóta

sírt sem bezt.

Eg er alls ekki mótfallinn því,

að félög eigi sína trúnaðar-

menn. En trúnaðarmenn sína

eiga félagsmenn sjálfir að út-

nefna, en ekki fyrst og fremst

stjórnir félaganna, þá fyrst má

kalla þá trúnaðarmenn. Þessir

trúnaðarmenn eiga að fram-

kvæma vilja félagsmanna sam-

kvæmt hinum ýmsu samþykkt-

um meirihlutans á hverjum

tíiha, og vera afsetjanlegir, gvo

framarlega sem þeir ekki hlytu

þessum vilja, en ekki eins og nú

er gert ráð fyrir vera einræðis-

herrar yfir ófrjálsum mönnum.

Því 'aðeins álít eg að þetta

trúnaðarmannaráð komi að

gagni, að félagsmenn fái sjálf-

ir að ræða og dæma um sín eig-

in mál.

Að lokuirt vil eg geta þ.ess, að

ef slík ákvæði eins og þessi ná

fram að ganga í félögum innan

Alþýðusambandsins, mun það

standa í vegi fyrir að iðnfélög-

in, sem utan þess standa, gangi

inn, en að mínurii dómi væri

eðlilegast að sameina hinn

vinnandi lýð í ein allsherjar-

samtök á lýðræðisgrundvelli.

Enn verð eg að segja það, að

mér óar við að hugsa til þess, ef

slíkt einræðisfordæmi yrði gef-

ið í verklýðshreyfingunni eins

og ástandið er nú hér á landi.

Hálfdán Bjarnason,

deildarstjóri í  „Dagsbrún":

Lagabreytingar-tillögur þær,

sem Héðinn Valdimarsson hef-

ir nú borið fram í „Dagsbrún",

innihalda að mínum dómi svo

stórkostlega skerðing á lýðræði

í félaginu, að ótrúlegt er, að

slíkar tillögur sem þessar geti

komið frá þeim mönnum, sem

bera nafn lýðræðisins sífellt á

vörunum. Mér virðist vafalaus

nauðsyn þess að skipta félag-

inu niður í deildir, og þá helzt

eftir starfsgreinum, þar sem því

yrði yið komið. Deildarfundir

kysu svo sína stjórn og fulltrúa

eftir frjálsum uppástungum, —

þar höfum.við t. d. Pöntunarfé-

lag, verkamanna sem fyrir-

mynd. — Heppilegasta lausn

þessa máls nú myndi Vera að

fresta þessum umræddu tillög-

um og kjósa nefnd, sem hefði

nægan tíma til að athuga vand-

lega möguleika til b.etri lausn-

ar í málinu.

Sigurjón Jónsson,

deildarstjóri í  „Dagsbrún":

Eg álít það tvímælalausa

skyldu okkar „Dagsbrúnar"-

manna, að vera á verði um lýð-

ræðið í samtökum okkar. Þær

breytingar, sem við gerum á

lögum félags okkar, ættu allar

að stefna til þess, að auka Jýð-

ræöið, en ekki að takmörkun

þess. Eg styð það, að kosin

verði nefnd á næsta félagsfundi

til þess að athuga lagabreyt-

inga-tillögurnar nánar.

Björn Jónsson, fyrrverandi for-

maður Prentarafélagsins:

Frá mínum bæjardyrum séð,

hlýtur. sérhver vinur frelsis og

lýðræðis að harma það, ef tak-

marka á lýðræðið í samtókum

verkamanna.

Félög alþýðunnar eiga einmitt

að vera fyrirmynd í þessu efni

og vernda lýðræðið innan sinna

vébanda.

Þegar félög eru orðin jafn-

fjölmenn og „Dagsbrún" er, á-

lít eg deildaskiptingu nauðsyn-

lega, svo að álit sem flestra fé-'

lagsmanna á hinum ýmsu mál-

um fái notið sín. Annars virðist

deildaskipting eftir starfsgrein-

um í líkingu við það, sem vöru-

bílstjórar hafa, vera eðlilegust,

strax og því verður við komið.

Það, sem mest er um vert fyr-

ir hvern félagsskap, er að full-

komið lýðræði fái notið sín. Það

tryggir bezt eininguna og sterk,

heilbrigð samtök.

Loftur Þorsteinsson,

form.  Félags  járniðnaðar-

manna í Reykjavík:

Því er fljótsvarað. Eg lít svo

á, að lagabreytingar þær, sem

hér er um að ræða, miði að því

að afnema lýðræðið í ,,Dags-

brún", og skal eg riú taka nokk-

ur dæmi því til sönnunar.

Gert er ráð fyrir að kosið

verði ca. hundrað manna „ráð",

sem hafi með höndum málefni

félagsins. Við því er ekkert að

segja, ef þetta ráð væri kosið á

lýðræðisgrundvelli, en svo er

ekki til ætlast. Forustumenn Al-

þýðusamb. hafa þannig forrétt-

indi um uppstillingu lista, að

þeir sjálfir telja sig örugga um

„meirihluta" í 99 tilfellum af

100.

Þetta hundrað manna ráð er

því aðeins umbjóðandi Alþýðu-

flokksmanna, eða þeirra, sem

kjósa þann eina lista, sem hæg-

ast er að kjósa. Aftur á móti

allir þeir, sem ekki vilja kjósa

þennan lista óbreyttan, eiga litla

von um fulltrúa í „ráðinu".

Annars er auðveldast að

svara þessari spurningu með

því að lýsa í fáum dráttum,

hvernig Félag járniðnaðar-

manna, sem eg er formaður í,

er byggt upþ og rekið. Stjórnin

er kosin á aðalfundi með skrif-

legum, leynilegum kosningum,

eftir frjálsum uppástungum

fundarmanna. Fyrst er beðið

um uppástungur um formann,

þegar ekki eru fleiri tilnefnd-

ir hefst kosning hans, og svo

koll af kolli, — þannig er kos-

in aðalstjórn og varastjórn.

Einfaldur meirihluti mættra

félagsmanna ræður öllum úr-

slitum mála, og er formaður og

stjórn skyldug til að fram-

kvæma vilja félagsins, og gerir

það í öllum atriðum, án tillits

til þess hvort hún væri málinu

andvíg áður en meirihlutinn

tók sína ákvörðun.

Allar atkvæðagreiðslur skulu

vera leynilegar, ef einhver

fundarmaður óskar þess, og er

það gert með til þess gerðum

prentuðum seðlum. Á þá er

skrifað já eða nei, eftir því hvort

maðurinn er með eða móti, en

ef kjósa skal um menn skrifar

hver þann, sem hann vill af

þeim, sem stungið hefir verið

upp á. M. ö. o. þess er vandlega

gætt, að fullkomnasta lýðræði

ríki, enda geta aðeins þau fé-

lög, sem þannig starfa, náð

þeim árangrum, sem félag okk-

ar hefir nú náð.

Karl  Guðmundsson,

deildarstjóri í „Dagsbrún":

Það mun vera lítill ágreining-

ur um nauðsyn þess, að stofnað

verði trúnaðarmannaráð innan

„Dagsbrúnar". Hitt má deila

um, hvernig kosningu skuli hag-

að.. Nefnd  sú,  sem  fjallar  um