Saga

						Upp frá þessu ber að hafa í huga að afmælisfærslurnar sýna hug-

arheim manns sem leit svo á í fyrstu að hann stæði á þröskuldi ellinn-

ar og upplifði sig síðar sem gamlan mann. Hálfdán varð þó aðeins 64

ára sem var ekki tiltakanlega hár aldur um hans daga.67 Það einkenn-

ir og færslurnar eftir þetta að þær verða almennt lengri og efnismeiri

líkt og á öðrum tímaskiptadögum. Árið 1857 ritaði Hálfdán þetta:

las eg í Zsohokke etc, sem þessi dagr skyldadi mig til. Ó þú al-

mátt. himins og jardar kongur! þú oss fávísu mönnum óskilj-

anl. Gud! þú oss vesælu börnum þínum miskunarríki, fadir!

Sála mín lofi þig, og alt hvad í mer er vegsami þitt heil. nafn!

æ hvad er eg óþakklátr syndari, ad þú sýnir mér svo margfalt

meiri nád enn mörgum ödrum, ? ennú hefur þú unt mér ad

líta heilbrigdum 1 nýann, endrminn.dag fædingar minnar og

tilveru í mannlegu felagi. Ó, eg þakka þer af hrærdu hjarta

þessa miklu nád, ? fyrirgefdu mér allar syndir m. á umlidna

árinu, blessadu mig eins á tilkomandi 57 ári æfi minnar eins og

þú blessadir mig svo eptirminnil. og dásaml. á nýlidna 56 æfi

ári mínu. Heil. Guds Andi! hjálpadu mér ad stunda vel köllun

mína ad huxa um, ad efla sem mest eg get andl. ríki frels. míns

á tilk. ári, ef eg fæ ad aflifa þad. Blessadu elli mína, eg ef lifi svo

lengi, med gledi og krapti, svo eg geti í henni bætt bætt [svo]

það upp, sem af veikleika mín. vanræktist í æskunni og á full-

ordnis árunum. Heirdu minn guddóml leidtogi! þetta bænar-

hróp hiarta míns nú í dag. amen.68

Í þessari færslu fæst meðal annars fyllri innsýn í guðsmynd Hálf-

dánar sem rúmaði sýnilega bæði hinn hulda, óskiljanlega Guð

(Deus absconditus) og hinn opinberaða Guð (Deus revelatus), það er

hinn fjarlæga og hinn nálæga Guð eða hinn almáttuga konung him-

ins og jarðar og miskunnarríkan föður vesælla (guðs)barna eins og

Hálfdán lýsir þessum andstæðum sjálfur. Í einni af fyrstu afmælis-

færslum Hálfdánar má raunar fá nokkra innsýn í guðsmynd hans

en á afmælisdaginn árið 1829 ritaði hann meðal annars: ?Guð veit

það sem mer skal mæta á því [þ.e. komandi æviári], og trúi, að mer

verði það alt fyrir bestu, og verði þó vilje þinn Guð minn.?69 Hér

H J A LT I H U G A S O N76

67 Árið 1860 voru 5,3% þjóðarinnar 65 ára eða eldri. Hagskinna, bls. 124 (tafla 2.

11.) Í því sambandi verður þó að hafa aldursskiptingu þjóðarinnar í huga, að

þá var miklu stærri hluti hennar undir tvítugu en nú er.

68 Lbs. Lbs. 2729 8vo. Minnisbók, 28.2.1857.

69 Sama heimild, 28.2.1829.

Saga 2004 - NOTA  1.12.2004 9:40  Page 76