Saga

						tengdi sjálfri dauðastundinni vænti hann ?eilífs dýrðar ljóss og

sælu lífs? í ríki sonar Guðs og frelsara síns. Hér gætti því sterkrar

upprisutrúar. Í krafti hennar vænti hann persónulegrar upprisu

sinnar og nýrra samvista við ástvini er farnir voru á undan honum

yfir móðuna miklu. Upprisutrú hans var því mjög persónuhverf

sem kemur heim og saman við sterka sjálfsvitund hans þegar hann

til dæmis bar ?réttindi sín og skyldur? frammi fyrir Guði saman við

stöðu annarra í því efni.

Sterk einstaklingsvitund kom einnig fram í þeirri persónulegu

framsetningu á holdtekju Krists sem Hálfdán beitti. Samkvæmt

henni varð Kristur ?eitt sinn? bróðir Hálfdánar sjálfs.87 Endur-

lausnarverkið var ekki unnið öllu mannkyni eða gjörvöllu sköpunar-

verkinu til heilla á hóprænan (eða kollektívan) hátt heldur sérhverj-

um einstaklingi sem stendur frammi fyrir Guði og meðtekur opin-

berun hans í iðrun, trú og trausti. Samræmist þessi hugsun vel út-

valningarhugmyndinni sem víða kom fram í umhugsun Hálfdánar

um tilveru mannsins handan dauðans. Í huga hans var það ekki

mannkyn í heild sinni sem stóð frammi fyrir dómara sínum og

lausnara heldur hinn meðvitaði og skyni gæddi einstaklingur.

Niðurstöður

Hálfdán Einarsson leit á afmælisdaginn sem merkileg persónuleg

tímamót í lífi sínu allt frá upphafi dagbókarfærslna sinna 1826 til

dauðadags tæplega 40 árum síðar. Virðist dagurinn lengst af hafa

skipað mikilvægan sess í andlegu lífi hans en þó fengið stöðugt

meira vægi eftir því sem á ævina leið. Í þessu efni vék Hálfdán frá

þeirri staðalmynd að afmælishald í landinu hafi ekki almennt

tíðkast fyrr en seint á 19. öld. Hér gefst ekki tækifæri til að kanna

eða leiða líkur að því hversu algengar slíkar afmælishugleiðingar

voru meðal presta og e.t.v. almennings á ritunartíma dagbókarinn-

ar þótt veislur og gjafir hafi komið síðar. Allar ályktanir sem dregn-

ar verða af athuguninni eiga því við Hálfdán einan.

Hvort sem frásagnir Hálfdánar af gjöfum og öðru tilstandi í

kringum afmæli eru tæmandi eða ekki, sýna þær að ekki var um

A F M Æ L I S H A L D O G S J Á L F S V I T U N D 83

87 Benda má á þá sterku persónuvitund sem fram kemur í stíl þessarar síðustu

afmælishugleiðingar/bænar Hálfdánar. Þar koma persónu- og eignarfornöfn

sem vísa til 1. pers. et. fyrir ekki sjaldnar en 38 sinnum. Hún kemur enn fyrir

í því að hann kýs að kalla sig þjón Guðs og son hans þótt óverðugur væri.

Sama heimild, 28.2.1865.

Saga 2004 - NOTA  1.12.2004 9:40  Page 83