Saga

						Valtýs eða tala háðuglega um þá, kallar t.d. Jónas frá Hriflu ?Hriflu-

manninn? (JFÁ, bls. 189) og séra Sigurbjörn Einarsson, síðar bisk-

up, ?klerk þennan? (JFÁ, bls. 468). Honum er svo umhugað um að

búa til goðsögn um Valtý Stefánsson sem nánast hinn eina sanna

blaðamann og föður nútímablaðamennsku að frásögn hans verður

undarlega eintóna. Saga hans er því sannkölluð hetjusaga. Ef til vill

skýrist það af því að Árvakur, útgáfufélag Morgunblaðsins, hefur

kostað söguritun Jakobs og sjálfur hefur hann verið blaðamaður á

blaðinu.

Jakobi er mjög í mun að sýna fram á það að Morgunblaðið hafi

verið óháð Sjálfstæðisflokknum undir stjórn Valtýs og þrátt fyrir

allt miklu hófstilltara fréttablað en önnur blöð. Hann segir hins veg-

ar að ég gefi í skyn í bók minni að það hafi verið ?þröngsýnt og

harðsvírað flokksblað á vegum Sjálfstæðisflokksins? sem hann

telur alrangt (JFÁ, bls. 428). Þarna greinir okkur líklega nokkuð á

þó að ég segi að vísu skilmerkilega frá hverjir voru eigendur

Morgunblaðsins. Blaðið var formlega óháð Sjálfstæðisflokknum (það

var þó í samkrulli við hann um útgáfu Ísafoldar-Varðar) en ekki gekk

hnífurinn á milli í skoðunum, málflutningi og áróðri. Sjálfur var

Valtýr að sögn frábitinn pólitísku argaþrasi og fór örugglega af stað

með þann staðfasta ásetning að gera blað sitt að góðu fréttablaði

fyrst og fremst. En það tókst honum ekki er hin fyrirferðarmiklu

stjórnmál voru annars vegar.

Ekki veit ég nein dæmi þess að Morgunblaðið í ritstjórnartíð Val-

týs hafi verið gagnrýnið á Sjálfstæðisflokkinn eða veitt honum mál-

efnalegt aðhald. Þvert á móti. Árni Óla, blaðamaður Morgunblaðsins

um áratugaskeið, upplýsir það meðal annars í bók sinni Erill og fer-

ill blaðamanns að ritstjórum Morgunblaðsins, Jóni Kjartanssyni og

Valtý, hafi þótt það beinlínis óviðkunnanlegt að blaðamenn þeirra

væru ekki flokksbundnir Sjálfstæðismenn.3 Ekki var blaðið heldur

opið fyrir greinum eftir pólitíska andstæðinga Sjálfstæðisflokksins

og mér vitanlega birtust aldrei viðtöl við menn sem flokkurinn

hafði vanþóknun á. Slík viðtöl sáust ekki fyrr en í tíð Matthíasar

Johannessens. Fyrir hverjar kosningar breyttust svo fréttasíður

Morgunblaðsins í kosningaáróður. Valtý Stefánssyni tókst þrátt fyrir

þetta að gera Morgunblaðið að víðlesnu og fjölbreyttu blaði. Hann

naut þess líka að atvinnurekendur voru flestir í Sjálfstæðisflokkn-

G U Ð J Ó N F R I Ð R I K S S O N124

3 Árni Óla, Erill og ferill blaðamanns hjá Morgunblaðinu um hálfa öld (Reykjavík,

1963), bls. 9.

Saga 2004 - NOTA  1.12.2004 9:40  Page 124